ئاخ بو ڤان پهیڤێت ساده, چهند دلێ ڤى بالندێ زینداكرى یێ مهزنه, چهند مروڤهكێ ب ههمى رامانێت مروڤایاتیێ یه, چهند ژ ژیێ خوه و بێهنڤهدانا خوه ژ هونهر و ئهدهبێ خوه پپێشكێشى كهسێن بن دهست و بێ ماف كرینه.
ئهو دشیا ژ بریارێت خو لێڤهببیت و وهكى ئهو حهز دكهن وهسا بكهت بهلێ ئهوى ئهو زینداێت سار و تهر و دیوارێت ستیر و شفش و قهیدێت ئاسنى پتر ڤیان ژ ژیانا خوش دگهل كچێت جوان و پارهیێ زور, گونایێ قوربانى ب گهنجاتى و ژیانا خوه دا ژ بو هندهك بنهمایێت مروڤایهتى یێت پاقژ, ئهوى براستى بهایێ ئازادیێ دزانى و رامانا بن دهستیێ دزانى.
گونایى چ جارا نه دشكهست و ئهو بتنێ زهلامێ سهركهفتنا بوو نه زیندان و نه چ تشت نهدشیان وى بشكێنن پشتى زینداكرنا وى ب ماوێ 2 ههڤیا رومانا وى یا بناڤ و دهنگ (ستوخوار مرن) خهلاتێ ئورهان كهمال وهرگرت, كو دهێته ههژمارتن مهزنترین خهلاتێ توركى یێ ئهدهبى, ههروهسا ئهگهرێ وێ راپرسینا كوڤارا هونهرى (مللییهت) دناڤبهرا 25 كهسایهتیێت هونهرى یێت وهلاتى هاته ههژمارتن باشترین كهسایهتیێ هونهرى ل توركیا زێدهبارى كو فلمى َوى (باب) ل ئهیلولا 1972 خهلاتێ (شرنقه الژهبیه) ل ڤیستهڤالا سینهمایى ل گشت توركیا ل باژێرێ ئهدهنه وهرگرت, و یلماز گونایى و هولیا كوینجنغبت (ئهوێت ب رولێ سهرهكى رابوین) باشترین رولێت ژن و زهلام یێت وێ سالێ وهرگرتن.
بهلێ ئهڤ ئهنجامه ب دلێ دهستهلاتێ نهبوون و لێژنه نهچار كر كو ل بریارێت خو لێڤهببیت, و خهلاتێ ئێكێ دا فلمێ (كارا دوغان) و باشترین ئهكتهر (جونیت اركان) یێ زهلام و و هولیا نههاته ژێ برن, بهلێ جونیت اركان ئهڤ بریاره رهت كر و بو روژنامهڤانیێ گوت (ئهڤ تشته ب چ رهنگا ناهێته قهبول كرن, بوچى ب كوتهكى خهلات ژ گونایى دهێته وهرگرتن و دێ دهنه من, ئهڤ چهنده بومن رسوایى یه و نهك فهخره, و ئهز گونایى ددانم یێ ژمن ههژى تره بو ڤى خهلاتى)
ئهڤ چهنده بو بابهتێ پرانیا خهلكى ژ رونامهڤان و هونهرمهند و گهلكێت دى ههروهسا سهروكێ ئوپوزوسونا توركیا یا وى دهمى (بولهند ئهجاوید) سهروكێ پارتا (گهلا كومارى) و ئهڤ چهنده ب نهخوشى دیت و گوته ئهنجومهنى (ئهڤ چهنده من بنهخوشى گوه لێ بو, كا چ ل ڤیستهڤالا سینهمایى چێ ببو, و چارهنڤیسێ شهرنهقا زێرى, ئهز نهشێم حوكمى بدانم, كو ئهڤ كارێ هونهرى ژیێ دى چێتره, بهلێ ئهز یێ پشت راستم كو ئهڤ بریاره ژلایێ دویڤهلانكێت دهستهلاتێ ڤه هاتیه دان, و خهلات ژ فلمێ (باب) نههاتیه وهرگرتن بهلكو ژ گونایى هاتیه وهرگرتن).
هوسا سهرهرایێ شفشێت ئاسنى خهلات ل دویف خهلاتى دچونه دزیندانێ ڤه, و سهركهفتنا فلمێت گونایى نهبتنێ ل توركیا بوون بهلكو بهرهف جیهانا ژ دهرڤه ژى كهتنه رێ, و بونه جهێ پویته دانا خهلك و هونهرمهندێت ژدهرڤه ژى, ل ههمان سال فلمێ وى (خهمبارى, و ئومێد) سهركهفتنا ژ دهرڤه ژى ئینا و بریكا فلمێ وى (خهمبارى) توركیا بو جارا ئێكێ دمێژویێ دا بهشدارى د ڤیستهڤالا كان داكر, و پێشوازیهكا مهزن ژلایێ جهماوهرى ڤه بو هاته كرن و داخوازا ئازادیێ بو گونایى كر.
ب پشتى ماوهیهكێ ژ گرتنا وى ناڤدارێت سینهما جیهانى ژ هونهرمهندێت پێشڤهرو ل ئهوروپا , یاداشت نامهیهكا نهرازى بوونێ دا حكومهتا توركیا و نهرزایوبونا خوه ل دور گرتنا گونایى دیاركر
7 كومپانیێت سینهمایى ئهڤ یاداشت نامه موركرو ئێكهتیێت شانویى ل سوید و ئهلمانیا روژئاڤا ... هتد, زێدهبارى 156 هونهرمهند و و سینهماكارێت جیهانى (كوستا گافراس, انغمار بریگمان, تونى ریتشاردسون, جان بیرى كورین, میلینا میركورى (وهزیرا رهوشهنبیریا یونانێ) جاك لانك (وهزیرێ رهوشهنبیریا فرنسا) الیزابیت تایلور )
بو ماوێ دووسال و نیڤا گونایى ما دزیندانێ دا, ل زیندانا سلیمیێ یا جهنگى, ئهڤ ساله نهخوشترین سالێت ژیانا وى بوون, گونایى ئهو ههمى ئێش و برینیت ددلێ وى دا دارێتنه سهر لاپهرێت پهرتوكا خوه یا بناڤ و دهنگ (حوجرهم, ژورا گرتنا من).
و پشتى كو (الحكومه الائتلافیه) یا ژ نوینهرێت پارتا گهلا كومارى و حزب پاراستنا نشتیمانى ب سهروكاتیا بلند اجاوید هاتینه سهرحوكمى ب بریارهكا لێبورنا گشتى گونایى هاته بهردان و ب سهدان كهس چوونه پێشوازیا وى, ژ زیندانى هاتیه بهردان ل مهها 5/1974 ههر ئێكسهر دهست ب چێكرنا فلمێ (الرفیق, ههڤال كر) ئهڤ فلمه بو یێ د مێژویا سینهما توركیا دا بو جارائێكێ دماوێ چوار حهفتیا دا پتریا بینهرا دیتى, كو نمرا پیڤایى شكاند, پشتى ب دوماهیك هاتنا ڤى فلمى ههر ئێكسهر گونایى دهست ب دروستكرنا فلمێ ( نه ئارامى , القلق یان الكابوس) كو ئێك ژههر شهش سینارویێت گونایى دزیندانێ دا نڤێسین, ههروهكى وى دزانى كو مانا وى ژ دهرڤهیى زیندانێ بتنێ چهند روژن.
ل دهسپێكا پایزا سالا 1974 گونایى دگهل ستافێ كارى چونه باژێرێ ئهدهنه دهڤهرا (یومورتالى) ژ بو دهسپێكرنا وێنهكرنا فلمێ (نهئارامى) و ل شهڤا 14/ئهیلولێ پشتى كو ژ وێنهكرنا هندهك دیمهنا ب دوماهیك هاتین, گونایى دگهل ستافێ كارى و ههڤژینا خوه فاتوش و كورێ خویشكا وى (عبدالله بیتون) بریا ردا كو شیڤى ل گازینویا (بلیاج) كنارى بخون, ل وى تاخێ بچویك یێ دكهته هنداڤ دهریایى, حاكمێ گشتى یێ باژێرى (ئیلجه) (صفاو موتلو) و دگهل چوار ژ زهلامێت خوه, ل ههمان جه و دهم بوون, دهما كو گونایى و ههڤالێت خوه ب ژور كهتین ئێكسهر حاكمى دهست ب ئاخفتنێت كریت كر و گوت (چهند خوه, مهزن دكهت, بێ سلاڤ ب ژور كهت, پاشایێ كرێتێ شاشێ ل ڤێرێ یه؟ ئهژى پاشایێ ڤێ دهڤهرێ مه, ئهو جهێ ئهز لێ بم دڤێت ههمى خو بو من بچهمینن و گوهداریا من بكهن, ئهگهر ب دلێ وان نهبیت بلا بچنه جههكێ دى...) و هندهك گوتنێت دى یێ برینداركرنێ و نهجوان, و دگهل كهنیهكا زورا كرێت, گونایى زێدهتر نهشیا خو راگریت و گوت (پا تو چ حاكمى؟ ) هێشتا ئاخفتنا وى ب دوماهیك نههاتى ههر ئێكسهر رابوو ڤه و بهرهف گونایى چوو و بهلێ گونایى دهستێ خو دابهر ئێكسهر حاكمێ سهر خوش ب عهردى كهت بهلێ رابو ڤه و هێرش بره سهرگونایى ڤه, گونایى دبانجا خوه یا ژ جورێ (بیریه) ئینادهر و گولهیهك هاڤێته ئهسمانێ بتنێ ب مهرهما ترساندنانێ وى و ئێكسهر وێژى دهبانجا خوه یا تژى گوله ژ بهرخوه ئینادهر وبهرێ وێ دا گونایى و دگهل گڤاشتنا جهلهبكێ وێ ئێكێ دهستێ وى وێڤه لێدا و گوللهیا وى بو لایهكێ دیتر چو و گونایى ژێ قورتال بو دگهل دهنگێ ههردوو گولا ئامادهبوویى زور ترسیان, و ل وان دهما دهنگێ گولهیهكا دى هات و ب چاڤێ حاكمى یێ راستێ كهت و د سهرێ وى را چوو, و ئێكسهر كهت و گونایى ئهو بهرف نهخوشخانێ بر بهلێ گیانێ خو ژ دهست دابو, ئهڤ گولهیا كوژهك ژ دهبانجا جورێ (ئیدمان) ئهوا كو ف عبدالله بیتون ژ ترسێت هندێ د اكو ئهو خالێ وى گونایى بكوژیت, پاشى بهرهف چیایى رهڤى و ژترسادا, بهلێ ل سپێدێ زوى و پشتى هزركرنهكا كویر كو وى زانى دێ نهخوشى بو خالێ وى چێبن خوه دا دهستێت هێزیت پولیسا, و دان ب ههمى تشتا كر, بهلێ ههر گونایى نه بهردا ههروهكى ئهو ل هێجهتهكێ دگهریان بو گرتناوى و پاشى عبدالله بیتون دزیندانێ دا هاتنه كوشتن و كهسێ نهزانى چهوا و بوچى.
ل سپێدهیا 15/ئهیلولا 1974 جهندرمێت توركى گونایى ئێكسهر بره دادگههێ و ێ دداگههێ 40 كهس داخواز كربوون.وهك شاهد و 33 كهسا ژوان گونایى بێ گونهه كرو بو تنێ خودانێ گازینویێ گوتى من دیت دهما گونایى گوله بهردایه ئاسمانى و ئهز نزانم كى كوژهكه, و پێنجێت دى گوتن دهنگێ سێ گولا یێ هاتى و ئهم نزانین كى كوژهكه, بتنێ كهسهكى گوتى كو یهلماز كوژهكه ئهوژى (فوزى ئهسلان) جێگرێ راستێ یێ صفاو موتلو, گوتى یهلماز نههاتبوو وێرێ ژ بو خوارنا شیڤێ بهلكو ژبو وێنهكرنا هندهك دیمهنا ل وێرێ و نوینهرێ گشتى ژى نهك لوێرێ بو ژ بو ڤهخوارنا مهیێ بهلكو بتنێ بو ئهنجامدانا كارێ خو ل وێرێ بو ئهوژى دانههێلێت گونایى كارێ خو ل وى جهى بكهت, و پاێزهرێ بنهمالا حاكمى (عوسمان ئوجهر) بهێز بهرهڤانى ژێ كر, سهرهرایێ هندى كو كهشفا پولیسى یا لسهر لهشێ كوشتى هاتیه كرن دیاربو كو ئهو گوله ژ دهبانجا ژ جورێ (ئیدمان) دهركهفتیه ئهوا ڤ عبدالله بیتون و ل دهمێ دیاریكرنا ئهنجامێت تاقیگههى ل سهر دهبانجێ بتنێ شوین تبلێت عبدالله ل سهر بوون.
بهلێ ههر گونایى ب گونههبار و كوژهكێ وى هاته زانیندانكرن و 19 سال زیندان حوكم دایێ, بهلێ وهكى ههر جار ههردهم گونایێ سهركهفتى بوو و روى رهشى بههرا دوژمنێت وى بوو و ڤى حوكمى ژى گونایى ژ كارى َوى نهدا پاش و كارێ ب دوماهك ئینانا فلمێ (نه ئارامى, القلق) گونایى سپارده ههڤالێ خوه (شریف گورین) ئهوێ كو ئهڤ كاره گهلهك ب زیرهكى و وهفادارى ئهنجام دایى.
و هوسا گونایى بو جارا سیێ بهرهف زیندانێ كهته رێ, بهلێ ڤێ جارێ نه وهكى ههردو جارێت دى بوو ئهڤه 19 سالن دێ ژیێ وى ههمى پێڤهچیت, بهلێ گونایى یێ نهدازنى سهرنهكهفتن و چهماندن چیه, دهست ژ شهرێ خو بهرنهدا و داخوازا مافێت گهلى َخوه و ههمى مروڤێت بن دهست كر, تا ئهڤ سیناریو ب دوماهیك دئینا چیروك دنڤێسى تا چیروك ب دوماهیك دئینا رومانهك دنڤێسى تا رومان ب دوماهیك دئینا سیناریویهكادى دنڤێسى, ئهوان ههمى پیلان و هێز ب كارئینان داكو وى ب چهمینن و ژناڤ ببهن, بهلێ ئهو شهرێ كێ دكهن یهلماز ئهوه یێ چ هێز نهشێن وى بشكێنن و نهشێن ئیراداوى كێم بكهن, د زیندانێ دا وى دگهل ههڤالێن خوه یێت دهرهێنهر (شریف گورین) و (زكی ئوكتان). ئهوێت ژ دهرڤهیى زیندانێ كاركر و ل سالا 1975 فلمێ (موللهت, الاجازه) هاته دروست كرن ژ سیناریویا گونایى, و دهرهێنهرێ نوگههشتى (ارتیم كوراج) ل ههمان سال شریف گورین رومانا گونایى (تومهتباران, المتهمون) كره فلم و ل سالا 1976 بیلجى اولكاج (دێ ههرروژهك هێتتن,لابد من یوم) ژ سینارویا گونایى و عاتف یلماز فلمى (كهسَت بێ ئومێد, الیائسون) ژ سیناریویا گونایى, و (زكى اوكتان) (دوژمن, العدو) سینارویا گونایى.
ژ ورمانێت وى یێت بناڤ و دهنگ
(المتهم) (تومهتبار)
حوجرهم
هاوكێشا ب سێ نهێنیا
مرن گازى من دكهت
ل سالا 1975 رومانا وى یا بناڤێ (سالپا) صالبا, كو ئێك ژ رومانێت نهمرێت جیهانى یه و ل وێ سالێ هاته بهلاڤ كرن و هاتیه وهرگێران بو چهندین زمانا و دبێژن گونایى ژ بهر ڤێ رومانێ هاتبو كاندید كرن بو خهلاتێ نوبل.
ڤان فلما سهركهفتنهكا مهزن ژدهرڤه و ل توركیا ب دهست خوهڤه ئینا و كارێت گونایى ل وێرێ بهرهف پێشتر ڤهچوون و كاركرنا وى ژ بو خزمهتا وهلاتێ وى پتر خورتر لێ هات ئێدى گونایى ههمى تتشت ب پشت گوهه ڤه هاڤێتن و بتنێ ئارمانجاوى ئهو بو خزمهتا گهل و وهلاتێ خوه بكهت ئهوژى كوردستان ئهوا تورك دبێژنێ (باشورێ روژههلاتا ئهنادولێ) یان توركێت چیا, كو گونایى دهردهرسهریێت وان دیاربكهت هێشتا گوندێت وان رێ ناچیتێ و ل پشت چیایێت بلندن و د ژبیركرینه قهدهغه یه ب كوردى باخڤن قهدهغهیه جلكێت كوردى بكهنێ, گونایى ژ چیا و نهالێت وان كرنه مهیدانێت چاڤكا كامیرا خوه و موزیكا كوردى كره موزیكا فلمێت خو و ناڤێت كوردى كرنه ناڤێت قارهمانێت فلمێت خوه, و ههڤدژیا دناڤبهرا ژیانا وان و ژیانا باژێرا و پاشڤهمان و نهخویندهوارى و ههژارى.
ئهو كهسێ فلمێت گونایى ببینت ئهوێت وهكى فلمێت دیكیومهنت دێ زانیت كا ئهڤ مروڤه چهندێ نێزیكى ژیانا كهسێت سادهبو و نێزیكى ههژار و جوتیار و مروڤێت بن دهست بوو, براستى, سهرهرایى ههمى ههولێت كرێتكرنا ناڤى َوى و زیندان كرن و بهرزهكرنا وى بهلێ ههر ئهو ما سهركێشێ سینهما توركى و ئهكتهر و دهرهێنهرێ ژماره 1 .
ل سالا 1978 گونایى د زیندانێ دا دهست ب دروستكرنا فلمێ جهلهب كر كو ئهڤى فلمى, گرنگیا گوهرینا كهتوارى, ژ ره و ریشالا, دیركرى, بهلێ چهوا, ئهوژى دهمێ كو ئهو چاڤكێ كامیرا خو دئێخته سهر وێنێ كارل ماركس ل مالا ههڤالێ شڤانى و ژلایهكێ دیڤه برێیا هزرێت قوتابیێ بچیوك كورێ ههڤالێ شڤانى دهما كو دچیته ئێك ژكومبونێت گوتار خواندنێ یێت ل دژى دهستهلاتێ شینا كو دگهل مال و مێهڤانا بچیته شهڤبێریێ ل خوارنگههێ, وهسا دیاردبیت كو شورهشا برێیا زانست و هزرێ یا بهردهوامه و پاشهروژهكا گهش یا لهیڤیا وان.
ههژى گوتنێ یه كو ڤى فلمى نه بتنێ سینهما توركیا بهلكو سینهما وهلاتێت پاشكهفتى ههمیێ گههانده ئاستێ سینهما جیهانى ژ بهر وى سهركهفتنا مهزن یا كو ب دهست خوڤه ئینایى ل گهلهك وهلاتێت ئوروپا كو پتر ژ 5 خهلاتێت هونهرى یێت مهزن ل ڤیستهڤالێت جیهانى یێت سینهمائى ب دهست خوڤه ئینان و یا ژههمیا گرنگ تر ل ڤیستهڤالا (ڤالنسیا) ل اسپانیا سالا 1980.
پشتى فلمێ وى جهلهب, ههمى هیڤیێت گونایى دژیانا وى دا بلندكرنا دهنگێ تهخا ههژار و بندهست و پهیداكرنا وهكههڤى و یهكسانیهكا سهرانسهرى و و ئازادكرنا گهلى َوى یێ كورد ژ بن دهستى و پاشڤهمان و بێ خودانیێ. گونایى ددیدارهكا روژنامهڤانى دا دبێژیت (ئهگهر خو ئهز كورد ژى نهبام داگرنگیێ ب كێشا مللهتێ كورد دهم, هزربكهن تا نوكه پتر ژ 12 ملیون كورد یێ ل توركیا ژ كێم ترین مافێت خوه یێت مروڤایهتى دبێ بههرن وان ماف نینه ب ئازادى ب زمانێ دایكا خوه باخڤن, ئهرێ یا رهوایه مروڤ چاڤێ خوه ل ڤێ چهندێ ب نقینیت ؟! )
بهلێ دێ چهوا گههیته ڤێ ئارمانجێ دناڤا قهید و زنجیرا دا و ل پشت دیوارێت بهرى یێت ستویر و ل پشت شیشكێت ئاسنى.
گونایى دهست ب نڤێسینا سینارویا فلمێ (رێ) كر, و ئهو دزیندانێ دا, و كارێ دهرهێنانێ د زیندانێ دا ئهنجام دا, ئهوێ كو ژ نشكهكێ ڤه ل ڤیستهڤالا (كان) یا سینهمائى, یا سیه و پێنجێ, ل فرنسا ل سالا 1982, دهنگڤهدانهكا مهزن دیتى, و خهلاتێ ئێكێ (چهقێ دارقهسپا زێرى) ب دهست خوڤه ئینا, ئهوا ل رێزا خهلاتێ ئوسكار یێ ئهمریكى دهێت, و نیشاندانا وى ل هولێت پاریس ب رویدانا وهرزى هاته ناڤ كرن و ژ بهر وێ چهندێ فلمێ ناڤبرى ل ههمى جیهانێ هاته بهلاڤ كرن, گونایى دبێژیت (سینارویا ڤى فلمى من دزیندانێ دا نڤێسى , ل وێرێ من گهلهك كهس نیاسین, و ههڤالینیا پرانیا وان من كر, دهم بو دهمى گوهداریا وان چیروكا دكر یێت ئهو ژبهر كهتینه دزیندانێ دا, من ل دهف خوه دنڤێسین وهك ئهمانهت ببورینا دهمى 11 چیروك من ل دهف خو نڤێسین و 5 ژوان چیروكا من ژێگرتن, ئهو چیروكێت كو دگهل وان ئارمنجێت من دڤێت بگونجن, و نێزیكى كهتوارى بن, ئارمانج ژ فلمى ئهو بو كو ژیانا راست یا توركیا بهێته وێنهكرن.
پشتى هزركرنهكا كویر گونایى ههڤالێ خوهیێ باوهریێ (شریف گورین) ژێگرت, داكو هاریكاریا وى بكهت ببیته دهرهێنهرێ ب جههێنهر, و ههلبژارتنا وى بو ڤى كهسى ل سهر دوو بنهمایابوو, 1- گورین ب دروستاهى دجیهنا گونایى یا هونهرى و سیاسى دگهشت, كو وهك هاریكارى وى دگهلهك فلمادا دگهل كاركریه, (ئومێد) و (عیبرهت) و (نهئارامى) ... هتد, 2- ژ بهركو شهریف گورین ژى كورد بو و ئهو دێ ژههمیا پتر د عادهت و تیتالێت كوردا و تشتێت وان یێت نهتهوایهتى گههیت.
گورین ب ههمى شیان و باوهرى ژ بو سهركهفتنا فلمى كاركر, و شیا وهسا كامیرێ ب زڤرینیت وهكى گونایى دڤێت, بهلێ دانهیا دوماهیكێ ئهوا ل كان هاتیه نیشان دان, گونایى بخوه ئامادهكربوو, ووى بخوه كارێ مونتاژێ تێدا كربوو, ئهو دو لاییا ئهڤ فلمه پێ هاتیه چێكرن گهلهك پرسیار ل دهف رهخنگرا دروست كرن, گونایى فلم دزیندانێ دا برێڤه دبر, و گورینى ئهوێ راسپاردێن گونایى ب هویرى جێ بهجێ كرین, كى دهرهێنهرێ درسته؟ گونایى یان گورین؟ بهلێ گورین ئهڤ ههمى پرسیاره ئێك لاكرن دهما گوتى (بتنێ گونایى خودانێ ڤى فلمى یه, و ئهو ژههژى ڤى ناڤى یه, چونكى ئهوى دزیندانێ دا راسپارد بوومه فرێ دكرن, مه ستافێ كارى ههمى ل ژێر راسپاردێن وى كاردكر).
بهلێ چهوا گونایى فلم دزیندانێ دا برێڤهدبر؟ و ب چ رێك؟ گونایى دبێژیت (ل وى دهمى دوماهیكا سالێت حهفتیا, پارتا گهل یا كومارى ب سهروكاتیا بولند ئهجاوید سهركێشیا وهلاتى دكر, سهرهدانێت بهردهوام بو زیندانا دروست بوون, مه ئهڤ دهرفهته ژ دهستێت خوه نهدكر, ستافێ وێنهگرتنێ ههمى پێكڤه دهاتن سهرا من ددا, د ڤان سهرهدانا دا من ب دههان لاپهرێت كو هویرهوركێت كارى ل سهر ددانه ڤ وان, ژوان ژى رێكا وێنهگرتنێ, ههروهسا من داخواز ژ ئهكتهر و وێنهگرا دكر سهرهدانا جهێت دێ وێنه لێ هێته كرن بكهن و ههڤنیاسینا خهلكێ وێ بكهن, و برێیا كامیرا فوتوگرافى ژیان و عادهتێت وان وێنهبكهن, داكو كهتوارێ وان ب شێوهیكێ راستهوخو بكهڤیته بهرسینگا ههوه).
ههروهسا ئێك ژههڤالێت گونایى دبێژیت (گونایى داخوازا ستافێ كارى ههمیێ دكر داكو بچنه دهف وى دزیندانێ دا, تاكو كرێكارێ روناهیێ ژى, و دڤان سهرهدانا دا گونایى بخوه بكارێ زارڤهكرنێ ل پێش چاڤێت وان رادبوو, و نیشاوانددنا كادێ ههر ئێك ب هویرى چاوا ب كارێ خوه رابیت, ههروهسا رێكا دروست نیشا وێنهگرا ددا, و چهوانیا لڤاندنا كامیرێ و برێڤهبرنا وێ, و بكارئینانا جورێت چاڤكێت پێتڤى, ههروهكى ئهو ل ژیێ خوه ههمیێ وێنهگرێ سینهمائى, ئانكو ژورا پێشوازیا زیندانێ مینا ستودیویهكا سینهمائیى لێ كربوو, پشتڤى ڤان دیدارا ئێكسهر ئهم دچوینه مهیدانا وێنهگرتنێ(د سروشتى دا, چونكى پرانیا دیمهنا ژ دهرڤهبوون). و مهههمیا كارێ خوه دزانى ژبهركو گونایى كارێ مه ههمیا دهست نیشان دكر.)
ل دور دیاردا گونایى و بێ وێنهیا وێ, ههردو رهخنهگرێت سینهمایى یێت سوڤیت , ر.سوبولیف و ئهو. تینیشفیلی دبێژن (مێژویێ هندهك ئاشكراكرنێت زانستى بخوڤه دیتنه كو دزیندانا دا هاتینه دروست كرن, وهك بهرههڤكرن و نڤێسین و دروستكرنا پارچهموزیكا, بهلێ د رێكا گونایى دا مێژو دێ كهسهكى نیشاددهت فلم دزیندانا دروست كربن, ئهڤهژى تشتهكێ كێم وێنهیه)
فلمێ رێ بهحسێ پێنج كهسا دكهت ئهوێت دزیندانێ دا ل گزیرتا ئیمیرالى, دهما كو مولهتێ بو ماوێ حهفتیهكێ وهردگرن و برێكێ ڤه ژكهیفا دا ئێك ژوان مولهتا خو بهرزهدكهت و پولیس دزڤریننه ڤه زیندانێ و سێ یێت دى دچنه جهێت باژێریت خو و بسهر وان بهلایا ههل دبن ئهوێت ل دهمێ زیندان كرنا وان رویداین, و ژ ئهگهرێ پاشڤهمان و بێ خودانى و پاشگوهڤههاڤیتنێ.
ئێك ژقارهمانا ئهوێ دڤێت ههڤژینا خوه بزڤرینیتهڤه پشتى گرتنا وى مروڤێت وێ دبهنه دهف خوه پشتى كو دشێت ههڤژینا خوه بزڤرینیت بهلێ ل سهر دهستێ برایێ وێ یێ بچویك دهێنه كوشتن, و یێ دى دهمێ كو ل ههڤژینا خوه دگهرهیت ئهوا كو هاتیه دهرخێستن ژمال و مروڤێت وێ بریه گوندهكێ دویر و ل هیڤیا ههڤژینێ وێ داكو بهێت و بكوژیت ژبهركو خیانهت یا لههڤژینێ خوهكرى, و پشتى ئهو بریارێ ددهت كو وێ دگهل خوه ببهت داكو باجا گونهها خوه بدهت ئهو و كورێ وى درێكێت بهفرین را دبهن و ئهو دزانیت كو كو ژنك نهشێت خوه ل بهر بگریت و ژنشكهكێ ڤه وژدانا وى وى دئێشنیت و دزانیت كو ئهڤ سزایه یێ مهزنه بهلێ پشتى ههڤژینا وى گیانێ خوه ژدهست دایى و ب دلهكێ شكهستى دزڤریتهڤه زیندانێ.
بهلێ قارهمانێ سیێ یێ فلمى, ئهوێ ل هیڤیا خوشتڤیا خو ئهوا ل گوندهكێ نێزیكى سنورێت سوریا, ئهوێت مروڤێت وێ كارێ قهچاخیێ دكهن, خهلكێ وێ دگهل زێرهڤانێت سنورى لێك دكهڤن و و دیتنا ههردو خوشتڤیا بزحمهت دكهڤیت, ههروهسا مروڤێت كچكێ رازى نابن ئێدى كچا وان شوى ب ئێكى بكهت یێ حوكم كرى بیت, لهورا گهلهك زێرهڤانیا وى دكهن و دئهنجامێ شهرهكى دا دگهل زێرهڤانێت سنورى برایێ وى دهێته كوشتن و وهك ئێك ژعادهتێت كهڤن دڤێت ئهو ههڤژینا برایێ خوه مارهكهت داكو مالا وان ژناڤ نهچیت و ئهوژى تهحملا وێ چهندێ ناكهت و درهڤیت و خو بهرزهدكهت.
براستى فلمهكه كهتوارى ب راست گویى و رونى ئاشكهرا دكهت.
زێدهبارى ڤێ ههمیى گونایى دهڤهرێت كوردا و ستران و موزیك و جل و بهرگ و عادهتێت كوردى ب ئاشكهرایى دناڤا ڤى فلمى دا ئاشكهرا دكهت ههروهسا دهما كو زیندانیهك ژڤان دهێته دهڤهرا كوردا ل سهر وێنهیى ناڤێ كوردستان دهێته نڤێسین ئانكو ئهڤه كوردستانه و دێ ههرمینیت كوردستان دوژمنا بڤێت یانژى نهڤێت.
دیسان هیڤیا ئهو بو كو ڤى فلمى بزمانێ كوردى دروست بكهت بهلێ ل دور ڤێ چهندێ بو روژنامهڤانیێ گوت(ژ بهركو ئهز بتنێ كوردم ئهزێ دزیندانێ دا ئهگهر فلم ژى ب كوردى با دا ستافێ كارى ههمى ل دهف من بن) سهرهرایێ ڤێ ههمى فلمێت وى دبێ بههر نهبوون ژ ئاخفتنا كوردى جاران خهلكێ گوندا بكوردى دگهلێك دئاخقتن و هێجهت دكره ئهو كو ئهو خهلكێ گوندانه و كوردیێ نوزانن.
فلمێ رێ فلمهكێ تهڤاڤ بو ژ ههمى لایا ڤه و كو رهخنهگرا ب ناڤێ (ئهلیادهیا توركیا) ب ناڤ كربو.
شیركو بێكهس ددیوانا خوهیا بناڤێ خودیكێت بچویك دا دبێژیت
رێ
روژهكێ
ئهردێ ڤولكناكهك ژ دایك بوو
ژ وى ڤولكانى كوردستان ژدایك بوو
و كوردستانێ كورێ خوه ئارارا بوو
و ژ ئاراراتى كورد بوون
و ژكوردا جێمكهك بوو
ئهوژى كوڤان و ههڤركى
و ژ ڤان ههردووكا
رێیا یهلماز گونایى بوو
پشتى كو ژ ئهگهرێ كودهتایا لهشگرى ل توركیا و هاتنا فاشیا بو سهر حوكمى ل ایلولا سالا 1980 مێژویا كودهتایا لهشكرى یا ههرپێنج جهنهرالا ب سهركردایهتیا كهنعان ایفرین, پشتى كو بریارا هندێ هاتى گونایى بهێته ڤهگوهاستن بو زیندانا سپارتا, كو ئهڤ زیندانهدكهڤیته ئێك ژگزیرتێت دویر یێت ل نیڤهكا دهریا مهرمهره, كو تنێ بوون و مرن بتنێ لوێرێ ههبوون, و پشتى گونایى پشت راستبووى كو كار یێ دهێته كرن ژبو كوشتنا وى ل وێرێ نهچاردبیت ژتوركیا برهڤیت.
خهریبى
9/نوفمبرا سالا 1981 گونایى ب هاریكاریا هندهك ههڤالێت خوه یێت دلسوز دهما كو بو مولهتا جهژنا قوربانى چویه مال , شیا ژ زیندانا سپارتا و توركیا ههمیى برهڤیت,و بهرهف یونان بچیت, و ل یونان وهزیرا رهوشهنبیرى هونهرمهندا ب ناڤ و دهنگ(میلینا مێركورى) پێشوازیهكا گهرم ل هاتنا وى كر, و بخێرهاتنا وى وهك هونهرمهندهكێ مهزنێ شورهشگێركر, و ژوێرێ بهرهف سویسرا چوو بهلێ وان نهوهرگرت و پاشى چو فرنسا و ل پاریس خو جه بوو.
سهرهرایى هندێ كو گونایى ژ توركیا دهركهفت بوو, بهلێ ههر ژیانا وى دمهترسیێ دا بوو و بهردهوام دویقچوونا وى دهاته كرن, و توركیا داخواز و گهف ل وان وهلاتێت ههڤپهیمان دگهل وێ دكرن ئهوێت دقولپا ناتو دا, و دگوتێ ئهگهر هوین رێكێ بدهنى و فلمێت وى نیشان بدهن دێ پهیوهندیێت دبلوماسى دگهل ههوه برین, بهلێ وان هیچ پویته ب ئاخفتنێت وان نهددا, و هولێت خوه یێت سینهمایى بو ماوێ حهفتیا بو نیشاندانا فلمێت گونایى دهێلانه ڤهكرى, و فلمێت وى ل ئهوروپا ههمیێ دهاتنه نیشان دان.
و دهربارهیى گونایى ئێك ژ سینهماكارێت تورك دبێژیت(ل توركیا ئهگهر كهسهك وهك باشترین سینهماكار بهێته ههژمارتن بێ دوودلى ئهو یهلماز گونایى یه, ئهگهر كهسهكێ دى ژ ى پشتى وى بهێت ههر دێ بێژین ئهوه و دبیت هندهك كهسێت دى تر ههژى ڤێ چهندێ ههبن بهلێ پشتى 9-10جارا شنى ئهو دهێن)
ل روژا 24/شوباتا 1983 گونایى دگهل كومهكا ههڤالێت خوه پهیمانگهها كوردى ل پاریس ڤهكر ئهوا كو ئارمانجا كهلتورێ كوردى یێ ل ژێر گهفێت وهلاتێت داگیركهرێت كوردستانێ, بهێته باراستن.
سهرهرایى هندێ كو گونایى توشى ئێشا پهنجهشێرا (المعده) ببو دزیندانى دا بهلێ وى رێبازا خوه یا هونهرى نهراوهستاند, ل مهها ئهكتوبرا سالا 1982 و نیسانا 1983 گونایى فلمێ خوهیێ ئێكێ ل غهریبیا و یێ دوماهیكى ژ كارێت خوه (دیوار) ب دوماهیك ئینا و وهكى ههرجار ئارمانجا وى ئهو بو كو , ب شێوهیكێ ئێكسهر و دویر ژ سانسورێ ههتكبهریێت دكتاتورى یێت دهستهلاتا وى دهمى دیاربكهت, ئهڤ فلمه ل باكورێ فرنسا ب هاریكاریا حكومهتا فرنسى هاته چێكرن, و ئێك ژ دێرێت كهڤن كربو زیندان, كو چیروكا فلمى ل دور زیندانیا یه نهمازه زیندانێت زاروكا.
ژ بهر كو كارێت گونایى نهرحهتى ئێخسته ناڤ دلێ دهستهلاتا وى دهمى یا توركیا لهورا دادگههێ بریار داكو, ههمى كارێت وى یێت ئهدهبى و هونهرى بهێنه گرتن و قهدهغهكرن, و سوتن, تاكو وان فلما ژى یێت كو بتنێ تێدا ئهكتهر, ل مێژویا 9/10/1983 , و ئهڤ چهنده هاته جێ بهجێ كرن.
و بتنێ ناڤ ئینان یان هزركرن ب گونایى هاته قهدهغهكرن, و ئهو حوكمێت ل دژى وى دهركهتین ژ 100 سالا دبورین و ناسناما توركى ژى ژێ هاته وهرگرتن, و توركیا گهفێن ئێكسهر ل وان وهلاتێت ئوروپى دكرن یێت كو پێشوازیا گونایى دكرن و ژ ئهگهرێ وێ چهندێ ئینگلتهرا و ئهلمانیا گونایى وهرنهگرت.
ب ڤێ چهندێ ژى تێرنهبون چهندین ههولێت كوشتنا وى هاتنه كرن و یا ژههمیا ب مهترسى تر , دهما گونایى ل تونس ماوهیهكێ كێم ل وێرێ بوو, و ههولا كوشنا وى هاته كرن بهلێ ئهو ژوێ ههولێ قورتال بوو.
ل روژا 18/3/1984 گونایى ئهڤ گوتاره پێشكێشى ئامادهبوویا كر ل پهیمانگهها كوردى ل پاریس ب ههلكهفتا جهژنا نهوروزێ.
ههڤالێت هێژا ..
مێهڤانێت بهرێز ..
وهكى یا زانایه كو نهوروز بو گهلێ كورد نیشانا بهرخوهدانێ به ل دژى داگیركهرا و ترسنوكا, نیشانا ئازادى و سهرخوهبونێ یه, نیشانا ئێك گرتنى و ئێك رێزیێ یه.
تا كو روژا ئهڤرو گهلێ مه گهلهك ژ كورێت خوه یێت كرینه قوربانى, ژ بو ئازادیێ, و قوربانى دێ یا بهردهوام بیت, چونكى بێى قوربانى سهركهفتن ب دهست ڤه ناهێن.
ئهم پرسیار دكهین ئهرێ دشیان دا ههیه, دهنگهكێ تژى عاجزى و تولڤهكرن بهێته بێ دهنگ كرن؟
ئهم جارهكا دى پرسیاردكهین ئهرێ یابهرئاقله گهلهكێ خوه گورى كهر وهكى گهلێ مه تسلیم ببیت, و ئهو د رژدبو ژبو سهركهفتنێ ب رێزا گهلێ مه؟ نه خێر چ جارا نه.
گهلى ههڤالا: زولم و بن دهستى و خوین و روندك نه قهدهرهكا نڤێسى یه بو گهلێ مه, ئهم ب رژدى ڤى چارهنڤیسى رهفز دكهین, و ئهم چ جورا پێ رازى نابین, و مهنهڤێت زاروكێت مه ل ههر چوار پارچێت وهلاتێ مه, د بن دهست بن وان دڤێت ببنه زاروكێت وهلاتهكێ ئازاد و سهربخوه و ئێكگرتى, ئهوژى زاروكێت كوردستانێ.
مه دڤێت ئهم بو ڤیانێ و ئازادیێ ل سهر ئهردێ خوه ل ژێر ئهسمانێ خوه ب زمانێ خوه سترانا بێژین.
مهدڤێت ئهم جیهانا خوه ب دهستێت خوه ئاڤا بكهین, و ئهم ل سهر ئهردێ خوه كاربكهین, ههروهسا ئهم ب ئازادى و تهناهى ل ژێر سیبهرا ئالایێ خوه بژین.
ئهم دهنگى َخوه ددهینه پال دهنگێ شورهش و بهرخوهدانا جوتیار و پالێت گهلێت دگهل مه دژین ژ عهرهب و تورك و فارسا.
گهلى ههڤالا...
ئهم دزانین ئامانجێت شورگێرێت مه, ئهوێت شهرى ل جهێت جودا جودادا دكهن ل كوردستانێ, ئهوژى ئێكگرتن و ئازادى و ئێك رێزیه, ئهم دێ د ددل و هێزرێت خوهدا, وان كهسێت خوه قوربانى ئازادى و شادیا مهدكهن, پارێزین, چهند خوهشه مروڤ ل مهیدانا شهرى بهێته كوشتن, ئهز چهند حهسیدیێ بوان دبهم یێت كو لهشێت وان بووینه خهتیر ژبو رونكرنا رێكا ئازادیێ خوزریكێت دلێ وان ..
گهلى ههڤالا ..
دڤێـ ئهم بههمى رێكا شورهشێ بكهین گهلهك جارا دبیت كارتێكرنا رومانهكا باش یان سترانهكا كارتێكهر ژ بومبوكا نڤاوكى بهێ. تربیت, ل ناڤ چاڤێت دكتاتورا, دڤێت ئهم خوشترین باشترین ستران بێژین, و باشترین پارچه موزیكا بژهنین, و باشترین چیروكا بنڤێسین, و رومانێت راستگو و كهتوارى ب نڤێسین, دڤێت تهمبورا مه ببیته چهك و چهكێ مه ببیته تهمبور.
گهلى ههڤالا ...
چیا و نهالێت مه و دهشت و رویبارێت مه یێ ل هڤیا مه, مه نهڤێت ئهم ژیێ خوه ههمیێ ل غهریبیێ ببهین, ههروهسا ئهم نهشێین سترانێت غهریب ژمه گهلهك بێژین, ئهم گهلهكین مێژو مه دنیاسیت, بێهنا مه ناهێت و چاڤێت مه ناچنه سهرێكو ئهم دڤى بارودوخى دا, یاباشتر ئهوه مروڤ بمریت سهربلند نهكو بژیت بن دهست و چاڤ شور.
بلا ههمى بزان ژ دوست و دومنێت مه ئهم دێ ههر بسهركهڤین و سهركهفتن دى َهێت .
بژى كوردستانا ئێكگرتى و ئازاد و دیموكراتى.
بژى برایینا دناڤبهرا گهلێت كورد و عرب و تورك و فارس دا و بژى پهیمانگهها كوردى .
گونایى بو غهریبیێ دبێژیت
(غهریبى بو من, بیرهاتن و عهشڤا دار و بهر و بالنده و ئاخا وهلاتێ منن
غهریبى بو من, ئانكو زڤرینه بو وهلاتى و بهردهوامیا شورهشێ یه ب ههمى ئیراده و شیانێت من
و غهریبى بوو من, دانهنیاسینا گهلێ مه یه بو گهلێت جیهانێ و نیاسینا وانه بو مه)
ئهڤ چهند پهیڤێت گونایى ڤیان و عهشقا وى بو وهلاتێ وى دیار دكهن و تاما غهریبى ژى دیاردكهن و بهردهوام وى دگوت, (ئهز یێ ژ وهلاتێ خوه خهریبم, و ئهڤ چهنده من دئێشینت, كو ئهز یێ بێ بههرم ژوێ خهباتا گهرما ل وێرێ دهێته كرن, من چهند دڤێت ئهز ژى دگهل وان بم و بهشهك بم ژوان) و پشتى بورینا 47 سالا ل سهر ژێى وى و ل وى دهمێ كو وى خو ئامادهدكر ژ بو دروست كرنا فلمهكى ل دور مێژویا كورد و كوردستانێ.
ل روژا 9/9/1984 پتریا روژنامێت فرهنسى وێنى گونایى دناڤ چارچوڤهكێ رهشدا ل سهر لاپهرێ ئێكێ دانابو و ب تیپێت ستویر دهنگ و باسێ مرنا وى لنهخوشخا یونهڤهرسیتى پاریس ب ئێشا پهنجهشێرا مهعیدێ بهلاڤ كر بو.
ل روژا 13/9/1984 د رێو رهسمهكێ ژ ههژى ب هزاران كهس ل گورستانا (پیر لاشیز) گورستانا (شورهشگێرێت فرهنسى) ل ئامادهببون و ب چهندین دهمژمێرا ڤهكێشا, و هونهرمهند و روناكبیرێت جیهانى و نورینهرێت رێكخراوێت فرهنسى و جیهانى و سیاسهتمهدارێت مهزن یێت فرنسا (م . گریمیتس, جودى هیریز, ئهندامێت مهكتهبا سیاسى یا پارتا شیوعى یا فرهنسى, هێژا لیونیل جوسبان سكرتێرێ ئێكێ یێ پارتا اشتراكى یا فرنسى, دانیال مهتیرانا (دوستا كوردا) و ههڤژینا سهروكێ فرنسا (فرنسوا متیران) و كونسولێ یونان ل فرنسا, ژ پێش حكومهتا خوڤه, اندریاس باباندریو, باتریك جیراو, كوستا گافراس, گهلهكێن دیتر,) دیسان ژمارهكا زور یا رهڤهندا كورد ل ئوروپا هاتبوونه فرهنسا وهك وهفاداریهك بو گیانێ وى هونهرمهندێ ههمى ژیانا خوهه دایه وان.
ل وێرێ جاك لانك وهزیرێ رهوشهنبیریا فرهنسا, گوت (گوناى ل رێزێت پێشێى یێت سینهما جیهانى دهات, شورهشگێرهكێ وێرهك و پارێزڤانهكهكێ ب شیان بو بن دهستا, كارێت وى ههتا ههتا دێ میننه ل بیرا مه)
ل دهمژمێر 2,5 پشتى نیڤرویا وێ روژێ لهشێ وى دناڤ قهفتێت گولادا ل سهرعهرهبانهكا حكومى یا فرهنسى ژ پهیمانگهها كوردى ل پاریس بو مهیدانا كومارى ل فرهنسا و ل ناڤ پاریس و بهرهف گورستانا مهزن چوون. برهخ الفرید دوموسیه و بودلێر و سارتر و داهێنهرێنه مهزنێت فرنسا هاته ڤهشارتن.
ڤێ چهندێ كو كومبوونهكا مهزن یا خهلكى ب هزارهها مروڤ لێ كوم بوون و سرودێت نشیتمانى ب دههان زمانا دهاته گووتن و پشتى هینگێ وێنێ وى ل قهسرا مهزنا ل پاریس برهخ قارهمان و شورهگێرێت فرهنسى ڤه هاته ههلاویستن و بو ههمى دوژمنا مینا بریسیهكێ بوو و بو ههمیا دیاربوو كو ئێدى كورد نهبتنێ نه بهلكو خهلك ههمى ل پشتا وانه ئاگهه ژ دهرد و برینێت وان ههیه و دێ ل ههوارا وان هێن.
گونایى ب ههمى بلندیا دهنگێ خوه گازى دكر (ژیانا من ملكێ گهلێ منێ بن دهست ته, ئهز شورهشێ بو ئازادیا وى دكهم, ئارمانجا من دژیانێ دا نه هونهره, بهلكو ئازادیا گهلێ منێ بن دهسته, و هونهر ئامرازێ گههشتنا هیڤیێت منه) ژ بهر ڤێ یهكێ ئهڤ بها و رێز جهێ وى ههیى پێ هاتیه بهخشین و براستى گونایێ یێ ژ ههژى یه بهێته ههژمارتن ئێك ژ شههیدیت بزاڤا رزگارى خوازا مللهتێ كورد, حسینوف د پهرتوكا خوه ئهوا بناڤێ یهلماز گونایى الحیاه المأپره (ئهڤ مروڤێ مهزن ههتا ههتا دێ مینیت نموونهكا گهشا هێز و زهلامینیێ)
47 سالێت كورتێت ژیێ گونایى 13 سال دزیندانێ دابوون و سالێت مایى ههمى ژبو خزمهتا دوزا گهلێ خوه بكارئینابوون, پێنج رومان نڤێسین بوون, و پتر ژ 100 چیروك و سیناریویێت فلما و 23 فلم دروستكربوون و ل دور بابهتێت سیاسى و جڤاكى یێت رهخنهیى, یێت گران بهها, و زارڤهكرن د پتر ژ 120 فلما كریه. ئانكو ئهم دشیێن بێژین ئهو فلمێت گونایى تێدا كاركرى وهك سینارێست یان ئهكتهر و دهرهێنهر و هاریكارێ دهرهێنهرى نێزیكى 200 فلما نه ,و ئێك ژ رهخنهگرێت سینهمایى دبێژیت (ئهو كارێ گونایى د ژیێ خوهدا بهرههم ئینایى, دشیانێت كهسى دى دا نینن ئهگهر 100 سالا ژى بژیت).
گرنگترین خهلاتێت ب دهستخوهڤه ئینایى.
1967 خهلاتێ باشترین ئهكتهرێ زهلام دفلمێ (یاسایا سنورا) ل ڤیستهڤالا ئهنتاكیا.
1969 خهلاتێ سیێ بو فلمێ (سهیدخان) ل ڤیستهڤالا ئهدهنه و خهلاتێ باشترین ئهكتهرێ زهلام د فلمێ (سید خان)
1970 باشترین فلم (ئومێد) ل ڤیستهڤالا ئهدهنه و باشترین سینارێستێ سالێ و باشترین ئهكتهرێ زهلام دڤى فلمى دا.
1971 ڤیستهڤالا ئهدهنه
خهلاتێ ئێكێ بو فلمێ (خهمبارى)
خهلاتێ دووێ بو فلمێ (ئومێد)
خهلاتێ سیێ بو فلمێ (ئهوێت بێ ئومێد)
باشترین سینارێستێ سالێ
باشترین دهرهێنهرێ سالێ.
باشترین ئهكتهرێ زهلام.
1972 ڤیستهڤالا ئهدهنه- خهلاتێ ئێكێ بو فلمێ (باب)
خهلاتێ رهخنهگرا ل ههمان سال بو فلمێ (باب)
باشترین ئهكتهرێ زهلام د فلمێ (باب)دا.
ڤیستهڤالا گرینوبل یا جیهانى خهلاتێ دادوهرا یێ تایبهت بو فلمێ (ئومێد)
ڤیستهڤالا ڤینیسیا یا نیڤ دهولهتى : خهلاتێ رهخنا جیهانى بو فلمێ (المرپیه خهمبارى)
خهلاتێ ئورهان كهمال (مهزنترین خهلاتێ ئهدهبى یه ل توركیا) بو رومانا وى (ستوخوار مرن)
گونایى باشترین كهسایهیتیا هونهرى یا توركى ژبهر داهێنانێت خوه یێت هونهرى ژ ئهنجاما وێ راپرسینا گوڤارا ملییهت دناڤبهرا 25 كهسایهتیێت ئهدهبى و زانستى دا كرى.
1975 ڤیستهڤالا ئهنتاكیا – خهلاتێ ئێكێ بو فلمێ (القلق نهئارامى )
خهلاتى َدووێ بو فلمێ (الصدیق ههڤال)
خهلاتێ سیێ بو فلمێ دهربهدهر (المشردون)
باشترین سینارێستێ سالێ
1977 ڤیستهڤالا برلین یا نیڤ دهولهتى – خهلاتێ رێزگرتنێ بو ههمى كارێت وى
1979 ڤیستهڤالا برلین یا نیڤ دهولهتى – خهلاتێ فلمێ كاسولیكى یێ جیهانى
خهلاتێ ڤیستهڤالا فیلم یا جیهانى
خهلاتێ دادوهرا یێ مهزن
خهلاتێ شێرێ زێرى و ئافرهتا
خهلاتێ سێڤا زێرى
خهلاتێ بهلگهیێت سینهمایێ یێ بهلچیكى بو فلمێ وى (جهلهب)
1980 ل لندن خهلاتێ خوشترین و باشترین فلم ژلایێ هزركرنێ بو فلمێ (جهلهب)
ل بهلچیكا خهلاتێ فمینا بو فلمێ (جهلهب)
ل اسپانیا ڤیستهڤالا فالانسیا خهلاتێ مهزن بو فلمێ (جهلهب)
ڤیستهڤالا برلین یا جیهانى – گوتنا دادوهرا دهربارهیى بهایێ گونایى یێ هونهرى و بتایبهت بو فلمێ وى (دوژمن العدو)
1981 ڤیستهڤالا ئهدهنه – باشترین سینارێست بو فلمێ (دوژمن العدو)
ڤیستهڤالا لوكارنو یا نیڤ دهولهتى خهلاتێ (كران برى) ژ لایێ دادوهرا بو فلمێ (جهلهب)
سالا 1982 ڤیستهڤالا كان یا نیڤ دهولهتى یا 35 خهلاتێ (چهقێ دارقهسپا زێرى) مهزنترین خهلاتێ جیهانى یێ سینهمایى یه بو فلمێ (رێ) دگهل دهرهێنهرێ ب ناڤ و دهنگ (كوستا گافراس) بو فلمێ وى (بهرزه)
ژێدهر:
یلماز غونایى الحیاه المأپره ا.ا حسینوف ب زمانێ روسى.
یلماز گونایى , مروڤ .. هونهرمهند .. ههلویست د. ئیبراهیم محمود
سایتێ روژئاڤا (المخرج الكوردى یلماز گونایى بین رحیله المبكر و ابداعاته الفژه)
گوڤارا مهتین ژ ماره 24 لا 32 (یلماز گونایى) محمد عبدالله.
ویكیبیدیا
www.tulumba.com
www.imdb.com
Kurdistan Regional Government (KRG)
http://www.geocities.coml
http://www.fotografya.gen
http://www.gaygaye.com
//www.dosthane.de
www.bigglook.com
www.sinefil.org
www. Berbang.net
Facebook
www.Armanc.org
www. Newroz21.com
http://www.alparty.org/
www. dciwww.com
www.CHRA TV
http://www.alitthad.com
المدى
Kurdistanabinxeteye
كورد و كوردستان له هونهرى هونهرمهندى شورهشگێر یلماز گونایی حهمه كهریم عارف
Kobanisat
/www.meko.xazir.com
/www.klawrojna.com
rojava.net
www.knntv.net
www.jindires.com
://www.azadibokurdistane.com/
www.akhbaar.org
www.antoloj.com
efrin2.jeeran.com
http://denge-newroz.com
www.yek-dem.com
www.kultorname.com
www.aknews.com
http://www.duhokwriters.net/
ئهو دشیا ژ بریارێت خو لێڤهببیت و وهكى ئهو حهز دكهن وهسا بكهت بهلێ ئهوى ئهو زینداێت سار و تهر و دیوارێت ستیر و شفش و قهیدێت ئاسنى پتر ڤیان ژ ژیانا خوش دگهل كچێت جوان و پارهیێ زور, گونایێ قوربانى ب گهنجاتى و ژیانا خوه دا ژ بو هندهك بنهمایێت مروڤایهتى یێت پاقژ, ئهوى براستى بهایێ ئازادیێ دزانى و رامانا بن دهستیێ دزانى.
گونایى چ جارا نه دشكهست و ئهو بتنێ زهلامێ سهركهفتنا بوو نه زیندان و نه چ تشت نهدشیان وى بشكێنن پشتى زینداكرنا وى ب ماوێ 2 ههڤیا رومانا وى یا بناڤ و دهنگ (ستوخوار مرن) خهلاتێ ئورهان كهمال وهرگرت, كو دهێته ههژمارتن مهزنترین خهلاتێ توركى یێ ئهدهبى, ههروهسا ئهگهرێ وێ راپرسینا كوڤارا هونهرى (مللییهت) دناڤبهرا 25 كهسایهتیێت هونهرى یێت وهلاتى هاته ههژمارتن باشترین كهسایهتیێ هونهرى ل توركیا زێدهبارى كو فلمى َوى (باب) ل ئهیلولا 1972 خهلاتێ (شرنقه الژهبیه) ل ڤیستهڤالا سینهمایى ل گشت توركیا ل باژێرێ ئهدهنه وهرگرت, و یلماز گونایى و هولیا كوینجنغبت (ئهوێت ب رولێ سهرهكى رابوین) باشترین رولێت ژن و زهلام یێت وێ سالێ وهرگرتن.
بهلێ ئهڤ ئهنجامه ب دلێ دهستهلاتێ نهبوون و لێژنه نهچار كر كو ل بریارێت خو لێڤهببیت, و خهلاتێ ئێكێ دا فلمێ (كارا دوغان) و باشترین ئهكتهر (جونیت اركان) یێ زهلام و و هولیا نههاته ژێ برن, بهلێ جونیت اركان ئهڤ بریاره رهت كر و بو روژنامهڤانیێ گوت (ئهڤ تشته ب چ رهنگا ناهێته قهبول كرن, بوچى ب كوتهكى خهلات ژ گونایى دهێته وهرگرتن و دێ دهنه من, ئهڤ چهنده بومن رسوایى یه و نهك فهخره, و ئهز گونایى ددانم یێ ژمن ههژى تره بو ڤى خهلاتى)
ئهڤ چهنده بو بابهتێ پرانیا خهلكى ژ رونامهڤان و هونهرمهند و گهلكێت دى ههروهسا سهروكێ ئوپوزوسونا توركیا یا وى دهمى (بولهند ئهجاوید) سهروكێ پارتا (گهلا كومارى) و ئهڤ چهنده ب نهخوشى دیت و گوته ئهنجومهنى (ئهڤ چهنده من بنهخوشى گوه لێ بو, كا چ ل ڤیستهڤالا سینهمایى چێ ببو, و چارهنڤیسێ شهرنهقا زێرى, ئهز نهشێم حوكمى بدانم, كو ئهڤ كارێ هونهرى ژیێ دى چێتره, بهلێ ئهز یێ پشت راستم كو ئهڤ بریاره ژلایێ دویڤهلانكێت دهستهلاتێ ڤه هاتیه دان, و خهلات ژ فلمێ (باب) نههاتیه وهرگرتن بهلكو ژ گونایى هاتیه وهرگرتن).
هوسا سهرهرایێ شفشێت ئاسنى خهلات ل دویف خهلاتى دچونه دزیندانێ ڤه, و سهركهفتنا فلمێت گونایى نهبتنێ ل توركیا بوون بهلكو بهرهف جیهانا ژ دهرڤه ژى كهتنه رێ, و بونه جهێ پویته دانا خهلك و هونهرمهندێت ژدهرڤه ژى, ل ههمان سال فلمێ وى (خهمبارى, و ئومێد) سهركهفتنا ژ دهرڤه ژى ئینا و بریكا فلمێ وى (خهمبارى) توركیا بو جارا ئێكێ دمێژویێ دا بهشدارى د ڤیستهڤالا كان داكر, و پێشوازیهكا مهزن ژلایێ جهماوهرى ڤه بو هاته كرن و داخوازا ئازادیێ بو گونایى كر.
ب پشتى ماوهیهكێ ژ گرتنا وى ناڤدارێت سینهما جیهانى ژ هونهرمهندێت پێشڤهرو ل ئهوروپا , یاداشت نامهیهكا نهرازى بوونێ دا حكومهتا توركیا و نهرزایوبونا خوه ل دور گرتنا گونایى دیاركر
7 كومپانیێت سینهمایى ئهڤ یاداشت نامه موركرو ئێكهتیێت شانویى ل سوید و ئهلمانیا روژئاڤا ... هتد, زێدهبارى 156 هونهرمهند و و سینهماكارێت جیهانى (كوستا گافراس, انغمار بریگمان, تونى ریتشاردسون, جان بیرى كورین, میلینا میركورى (وهزیرا رهوشهنبیریا یونانێ) جاك لانك (وهزیرێ رهوشهنبیریا فرنسا) الیزابیت تایلور )
بو ماوێ دووسال و نیڤا گونایى ما دزیندانێ دا, ل زیندانا سلیمیێ یا جهنگى, ئهڤ ساله نهخوشترین سالێت ژیانا وى بوون, گونایى ئهو ههمى ئێش و برینیت ددلێ وى دا دارێتنه سهر لاپهرێت پهرتوكا خوه یا بناڤ و دهنگ (حوجرهم, ژورا گرتنا من).
و پشتى كو (الحكومه الائتلافیه) یا ژ نوینهرێت پارتا گهلا كومارى و حزب پاراستنا نشتیمانى ب سهروكاتیا بلند اجاوید هاتینه سهرحوكمى ب بریارهكا لێبورنا گشتى گونایى هاته بهردان و ب سهدان كهس چوونه پێشوازیا وى, ژ زیندانى هاتیه بهردان ل مهها 5/1974 ههر ئێكسهر دهست ب چێكرنا فلمێ (الرفیق, ههڤال كر) ئهڤ فلمه بو یێ د مێژویا سینهما توركیا دا بو جارائێكێ دماوێ چوار حهفتیا دا پتریا بینهرا دیتى, كو نمرا پیڤایى شكاند, پشتى ب دوماهیك هاتنا ڤى فلمى ههر ئێكسهر گونایى دهست ب دروستكرنا فلمێ ( نه ئارامى , القلق یان الكابوس) كو ئێك ژههر شهش سینارویێت گونایى دزیندانێ دا نڤێسین, ههروهكى وى دزانى كو مانا وى ژ دهرڤهیى زیندانێ بتنێ چهند روژن.
ل دهسپێكا پایزا سالا 1974 گونایى دگهل ستافێ كارى چونه باژێرێ ئهدهنه دهڤهرا (یومورتالى) ژ بو دهسپێكرنا وێنهكرنا فلمێ (نهئارامى) و ل شهڤا 14/ئهیلولێ پشتى كو ژ وێنهكرنا هندهك دیمهنا ب دوماهیك هاتین, گونایى دگهل ستافێ كارى و ههڤژینا خوه فاتوش و كورێ خویشكا وى (عبدالله بیتون) بریا ردا كو شیڤى ل گازینویا (بلیاج) كنارى بخون, ل وى تاخێ بچویك یێ دكهته هنداڤ دهریایى, حاكمێ گشتى یێ باژێرى (ئیلجه) (صفاو موتلو) و دگهل چوار ژ زهلامێت خوه, ل ههمان جه و دهم بوون, دهما كو گونایى و ههڤالێت خوه ب ژور كهتین ئێكسهر حاكمى دهست ب ئاخفتنێت كریت كر و گوت (چهند خوه, مهزن دكهت, بێ سلاڤ ب ژور كهت, پاشایێ كرێتێ شاشێ ل ڤێرێ یه؟ ئهژى پاشایێ ڤێ دهڤهرێ مه, ئهو جهێ ئهز لێ بم دڤێت ههمى خو بو من بچهمینن و گوهداریا من بكهن, ئهگهر ب دلێ وان نهبیت بلا بچنه جههكێ دى...) و هندهك گوتنێت دى یێ برینداركرنێ و نهجوان, و دگهل كهنیهكا زورا كرێت, گونایى زێدهتر نهشیا خو راگریت و گوت (پا تو چ حاكمى؟ ) هێشتا ئاخفتنا وى ب دوماهیك نههاتى ههر ئێكسهر رابوو ڤه و بهرهف گونایى چوو و بهلێ گونایى دهستێ خو دابهر ئێكسهر حاكمێ سهر خوش ب عهردى كهت بهلێ رابو ڤه و هێرش بره سهرگونایى ڤه, گونایى دبانجا خوه یا ژ جورێ (بیریه) ئینادهر و گولهیهك هاڤێته ئهسمانێ بتنێ ب مهرهما ترساندنانێ وى و ئێكسهر وێژى دهبانجا خوه یا تژى گوله ژ بهرخوه ئینادهر وبهرێ وێ دا گونایى و دگهل گڤاشتنا جهلهبكێ وێ ئێكێ دهستێ وى وێڤه لێدا و گوللهیا وى بو لایهكێ دیتر چو و گونایى ژێ قورتال بو دگهل دهنگێ ههردوو گولا ئامادهبوویى زور ترسیان, و ل وان دهما دهنگێ گولهیهكا دى هات و ب چاڤێ حاكمى یێ راستێ كهت و د سهرێ وى را چوو, و ئێكسهر كهت و گونایى ئهو بهرف نهخوشخانێ بر بهلێ گیانێ خو ژ دهست دابو, ئهڤ گولهیا كوژهك ژ دهبانجا جورێ (ئیدمان) ئهوا كو ف عبدالله بیتون ژ ترسێت هندێ د اكو ئهو خالێ وى گونایى بكوژیت, پاشى بهرهف چیایى رهڤى و ژترسادا, بهلێ ل سپێدێ زوى و پشتى هزركرنهكا كویر كو وى زانى دێ نهخوشى بو خالێ وى چێبن خوه دا دهستێت هێزیت پولیسا, و دان ب ههمى تشتا كر, بهلێ ههر گونایى نه بهردا ههروهكى ئهو ل هێجهتهكێ دگهریان بو گرتناوى و پاشى عبدالله بیتون دزیندانێ دا هاتنه كوشتن و كهسێ نهزانى چهوا و بوچى.
ل سپێدهیا 15/ئهیلولا 1974 جهندرمێت توركى گونایى ئێكسهر بره دادگههێ و ێ دداگههێ 40 كهس داخواز كربوون.وهك شاهد و 33 كهسا ژوان گونایى بێ گونهه كرو بو تنێ خودانێ گازینویێ گوتى من دیت دهما گونایى گوله بهردایه ئاسمانى و ئهز نزانم كى كوژهكه, و پێنجێت دى گوتن دهنگێ سێ گولا یێ هاتى و ئهم نزانین كى كوژهكه, بتنێ كهسهكى گوتى كو یهلماز كوژهكه ئهوژى (فوزى ئهسلان) جێگرێ راستێ یێ صفاو موتلو, گوتى یهلماز نههاتبوو وێرێ ژ بو خوارنا شیڤێ بهلكو ژبو وێنهكرنا هندهك دیمهنا ل وێرێ و نوینهرێ گشتى ژى نهك لوێرێ بو ژ بو ڤهخوارنا مهیێ بهلكو بتنێ بو ئهنجامدانا كارێ خو ل وێرێ بو ئهوژى دانههێلێت گونایى كارێ خو ل وى جهى بكهت, و پاێزهرێ بنهمالا حاكمى (عوسمان ئوجهر) بهێز بهرهڤانى ژێ كر, سهرهرایێ هندى كو كهشفا پولیسى یا لسهر لهشێ كوشتى هاتیه كرن دیاربو كو ئهو گوله ژ دهبانجا ژ جورێ (ئیدمان) دهركهفتیه ئهوا ڤ عبدالله بیتون و ل دهمێ دیاریكرنا ئهنجامێت تاقیگههى ل سهر دهبانجێ بتنێ شوین تبلێت عبدالله ل سهر بوون.
بهلێ ههر گونایى ب گونههبار و كوژهكێ وى هاته زانیندانكرن و 19 سال زیندان حوكم دایێ, بهلێ وهكى ههر جار ههردهم گونایێ سهركهفتى بوو و روى رهشى بههرا دوژمنێت وى بوو و ڤى حوكمى ژى گونایى ژ كارى َوى نهدا پاش و كارێ ب دوماهك ئینانا فلمێ (نه ئارامى, القلق) گونایى سپارده ههڤالێ خوه (شریف گورین) ئهوێ كو ئهڤ كاره گهلهك ب زیرهكى و وهفادارى ئهنجام دایى.
و هوسا گونایى بو جارا سیێ بهرهف زیندانێ كهته رێ, بهلێ ڤێ جارێ نه وهكى ههردو جارێت دى بوو ئهڤه 19 سالن دێ ژیێ وى ههمى پێڤهچیت, بهلێ گونایى یێ نهدازنى سهرنهكهفتن و چهماندن چیه, دهست ژ شهرێ خو بهرنهدا و داخوازا مافێت گهلى َخوه و ههمى مروڤێت بن دهست كر, تا ئهڤ سیناریو ب دوماهیك دئینا چیروك دنڤێسى تا چیروك ب دوماهیك دئینا رومانهك دنڤێسى تا رومان ب دوماهیك دئینا سیناریویهكادى دنڤێسى, ئهوان ههمى پیلان و هێز ب كارئینان داكو وى ب چهمینن و ژناڤ ببهن, بهلێ ئهو شهرێ كێ دكهن یهلماز ئهوه یێ چ هێز نهشێن وى بشكێنن و نهشێن ئیراداوى كێم بكهن, د زیندانێ دا وى دگهل ههڤالێن خوه یێت دهرهێنهر (شریف گورین) و (زكی ئوكتان). ئهوێت ژ دهرڤهیى زیندانێ كاركر و ل سالا 1975 فلمێ (موللهت, الاجازه) هاته دروست كرن ژ سیناریویا گونایى, و دهرهێنهرێ نوگههشتى (ارتیم كوراج) ل ههمان سال شریف گورین رومانا گونایى (تومهتباران, المتهمون) كره فلم و ل سالا 1976 بیلجى اولكاج (دێ ههرروژهك هێتتن,لابد من یوم) ژ سینارویا گونایى و عاتف یلماز فلمى (كهسَت بێ ئومێد, الیائسون) ژ سیناریویا گونایى, و (زكى اوكتان) (دوژمن, العدو) سینارویا گونایى.
ژ ورمانێت وى یێت بناڤ و دهنگ
(المتهم) (تومهتبار)
حوجرهم
هاوكێشا ب سێ نهێنیا
مرن گازى من دكهت
ل سالا 1975 رومانا وى یا بناڤێ (سالپا) صالبا, كو ئێك ژ رومانێت نهمرێت جیهانى یه و ل وێ سالێ هاته بهلاڤ كرن و هاتیه وهرگێران بو چهندین زمانا و دبێژن گونایى ژ بهر ڤێ رومانێ هاتبو كاندید كرن بو خهلاتێ نوبل.
ڤان فلما سهركهفتنهكا مهزن ژدهرڤه و ل توركیا ب دهست خوهڤه ئینا و كارێت گونایى ل وێرێ بهرهف پێشتر ڤهچوون و كاركرنا وى ژ بو خزمهتا وهلاتێ وى پتر خورتر لێ هات ئێدى گونایى ههمى تتشت ب پشت گوهه ڤه هاڤێتن و بتنێ ئارمانجاوى ئهو بو خزمهتا گهل و وهلاتێ خوه بكهت ئهوژى كوردستان ئهوا تورك دبێژنێ (باشورێ روژههلاتا ئهنادولێ) یان توركێت چیا, كو گونایى دهردهرسهریێت وان دیاربكهت هێشتا گوندێت وان رێ ناچیتێ و ل پشت چیایێت بلندن و د ژبیركرینه قهدهغه یه ب كوردى باخڤن قهدهغهیه جلكێت كوردى بكهنێ, گونایى ژ چیا و نهالێت وان كرنه مهیدانێت چاڤكا كامیرا خوه و موزیكا كوردى كره موزیكا فلمێت خو و ناڤێت كوردى كرنه ناڤێت قارهمانێت فلمێت خوه, و ههڤدژیا دناڤبهرا ژیانا وان و ژیانا باژێرا و پاشڤهمان و نهخویندهوارى و ههژارى.
ئهو كهسێ فلمێت گونایى ببینت ئهوێت وهكى فلمێت دیكیومهنت دێ زانیت كا ئهڤ مروڤه چهندێ نێزیكى ژیانا كهسێت سادهبو و نێزیكى ههژار و جوتیار و مروڤێت بن دهست بوو, براستى, سهرهرایى ههمى ههولێت كرێتكرنا ناڤى َوى و زیندان كرن و بهرزهكرنا وى بهلێ ههر ئهو ما سهركێشێ سینهما توركى و ئهكتهر و دهرهێنهرێ ژماره 1 .
ل سالا 1978 گونایى د زیندانێ دا دهست ب دروستكرنا فلمێ جهلهب كر كو ئهڤى فلمى, گرنگیا گوهرینا كهتوارى, ژ ره و ریشالا, دیركرى, بهلێ چهوا, ئهوژى دهمێ كو ئهو چاڤكێ كامیرا خو دئێخته سهر وێنێ كارل ماركس ل مالا ههڤالێ شڤانى و ژلایهكێ دیڤه برێیا هزرێت قوتابیێ بچیوك كورێ ههڤالێ شڤانى دهما كو دچیته ئێك ژكومبونێت گوتار خواندنێ یێت ل دژى دهستهلاتێ شینا كو دگهل مال و مێهڤانا بچیته شهڤبێریێ ل خوارنگههێ, وهسا دیاردبیت كو شورهشا برێیا زانست و هزرێ یا بهردهوامه و پاشهروژهكا گهش یا لهیڤیا وان.
ههژى گوتنێ یه كو ڤى فلمى نه بتنێ سینهما توركیا بهلكو سینهما وهلاتێت پاشكهفتى ههمیێ گههانده ئاستێ سینهما جیهانى ژ بهر وى سهركهفتنا مهزن یا كو ب دهست خوڤه ئینایى ل گهلهك وهلاتێت ئوروپا كو پتر ژ 5 خهلاتێت هونهرى یێت مهزن ل ڤیستهڤالێت جیهانى یێت سینهمائى ب دهست خوڤه ئینان و یا ژههمیا گرنگ تر ل ڤیستهڤالا (ڤالنسیا) ل اسپانیا سالا 1980.
پشتى فلمێ وى جهلهب, ههمى هیڤیێت گونایى دژیانا وى دا بلندكرنا دهنگێ تهخا ههژار و بندهست و پهیداكرنا وهكههڤى و یهكسانیهكا سهرانسهرى و و ئازادكرنا گهلى َوى یێ كورد ژ بن دهستى و پاشڤهمان و بێ خودانیێ. گونایى ددیدارهكا روژنامهڤانى دا دبێژیت (ئهگهر خو ئهز كورد ژى نهبام داگرنگیێ ب كێشا مللهتێ كورد دهم, هزربكهن تا نوكه پتر ژ 12 ملیون كورد یێ ل توركیا ژ كێم ترین مافێت خوه یێت مروڤایهتى دبێ بههرن وان ماف نینه ب ئازادى ب زمانێ دایكا خوه باخڤن, ئهرێ یا رهوایه مروڤ چاڤێ خوه ل ڤێ چهندێ ب نقینیت ؟! )
بهلێ دێ چهوا گههیته ڤێ ئارمانجێ دناڤا قهید و زنجیرا دا و ل پشت دیوارێت بهرى یێت ستویر و ل پشت شیشكێت ئاسنى.
گونایى دهست ب نڤێسینا سینارویا فلمێ (رێ) كر, و ئهو دزیندانێ دا, و كارێ دهرهێنانێ د زیندانێ دا ئهنجام دا, ئهوێ كو ژ نشكهكێ ڤه ل ڤیستهڤالا (كان) یا سینهمائى, یا سیه و پێنجێ, ل فرنسا ل سالا 1982, دهنگڤهدانهكا مهزن دیتى, و خهلاتێ ئێكێ (چهقێ دارقهسپا زێرى) ب دهست خوڤه ئینا, ئهوا ل رێزا خهلاتێ ئوسكار یێ ئهمریكى دهێت, و نیشاندانا وى ل هولێت پاریس ب رویدانا وهرزى هاته ناڤ كرن و ژ بهر وێ چهندێ فلمێ ناڤبرى ل ههمى جیهانێ هاته بهلاڤ كرن, گونایى دبێژیت (سینارویا ڤى فلمى من دزیندانێ دا نڤێسى , ل وێرێ من گهلهك كهس نیاسین, و ههڤالینیا پرانیا وان من كر, دهم بو دهمى گوهداریا وان چیروكا دكر یێت ئهو ژبهر كهتینه دزیندانێ دا, من ل دهف خوه دنڤێسین وهك ئهمانهت ببورینا دهمى 11 چیروك من ل دهف خو نڤێسین و 5 ژوان چیروكا من ژێگرتن, ئهو چیروكێت كو دگهل وان ئارمنجێت من دڤێت بگونجن, و نێزیكى كهتوارى بن, ئارمانج ژ فلمى ئهو بو كو ژیانا راست یا توركیا بهێته وێنهكرن.
پشتى هزركرنهكا كویر گونایى ههڤالێ خوهیێ باوهریێ (شریف گورین) ژێگرت, داكو هاریكاریا وى بكهت ببیته دهرهێنهرێ ب جههێنهر, و ههلبژارتنا وى بو ڤى كهسى ل سهر دوو بنهمایابوو, 1- گورین ب دروستاهى دجیهنا گونایى یا هونهرى و سیاسى دگهشت, كو وهك هاریكارى وى دگهلهك فلمادا دگهل كاركریه, (ئومێد) و (عیبرهت) و (نهئارامى) ... هتد, 2- ژ بهركو شهریف گورین ژى كورد بو و ئهو دێ ژههمیا پتر د عادهت و تیتالێت كوردا و تشتێت وان یێت نهتهوایهتى گههیت.
گورین ب ههمى شیان و باوهرى ژ بو سهركهفتنا فلمى كاركر, و شیا وهسا كامیرێ ب زڤرینیت وهكى گونایى دڤێت, بهلێ دانهیا دوماهیكێ ئهوا ل كان هاتیه نیشان دان, گونایى بخوه ئامادهكربوو, ووى بخوه كارێ مونتاژێ تێدا كربوو, ئهو دو لاییا ئهڤ فلمه پێ هاتیه چێكرن گهلهك پرسیار ل دهف رهخنگرا دروست كرن, گونایى فلم دزیندانێ دا برێڤه دبر, و گورینى ئهوێ راسپاردێن گونایى ب هویرى جێ بهجێ كرین, كى دهرهێنهرێ درسته؟ گونایى یان گورین؟ بهلێ گورین ئهڤ ههمى پرسیاره ئێك لاكرن دهما گوتى (بتنێ گونایى خودانێ ڤى فلمى یه, و ئهو ژههژى ڤى ناڤى یه, چونكى ئهوى دزیندانێ دا راسپارد بوومه فرێ دكرن, مه ستافێ كارى ههمى ل ژێر راسپاردێن وى كاردكر).
بهلێ چهوا گونایى فلم دزیندانێ دا برێڤهدبر؟ و ب چ رێك؟ گونایى دبێژیت (ل وى دهمى دوماهیكا سالێت حهفتیا, پارتا گهل یا كومارى ب سهروكاتیا بولند ئهجاوید سهركێشیا وهلاتى دكر, سهرهدانێت بهردهوام بو زیندانا دروست بوون, مه ئهڤ دهرفهته ژ دهستێت خوه نهدكر, ستافێ وێنهگرتنێ ههمى پێكڤه دهاتن سهرا من ددا, د ڤان سهرهدانا دا من ب دههان لاپهرێت كو هویرهوركێت كارى ل سهر ددانه ڤ وان, ژوان ژى رێكا وێنهگرتنێ, ههروهسا من داخواز ژ ئهكتهر و وێنهگرا دكر سهرهدانا جهێت دێ وێنه لێ هێته كرن بكهن و ههڤنیاسینا خهلكێ وێ بكهن, و برێیا كامیرا فوتوگرافى ژیان و عادهتێت وان وێنهبكهن, داكو كهتوارێ وان ب شێوهیكێ راستهوخو بكهڤیته بهرسینگا ههوه).
ههروهسا ئێك ژههڤالێت گونایى دبێژیت (گونایى داخوازا ستافێ كارى ههمیێ دكر داكو بچنه دهف وى دزیندانێ دا, تاكو كرێكارێ روناهیێ ژى, و دڤان سهرهدانا دا گونایى بخوه بكارێ زارڤهكرنێ ل پێش چاڤێت وان رادبوو, و نیشاوانددنا كادێ ههر ئێك ب هویرى چاوا ب كارێ خوه رابیت, ههروهسا رێكا دروست نیشا وێنهگرا ددا, و چهوانیا لڤاندنا كامیرێ و برێڤهبرنا وێ, و بكارئینانا جورێت چاڤكێت پێتڤى, ههروهكى ئهو ل ژیێ خوه ههمیێ وێنهگرێ سینهمائى, ئانكو ژورا پێشوازیا زیندانێ مینا ستودیویهكا سینهمائیى لێ كربوو, پشتڤى ڤان دیدارا ئێكسهر ئهم دچوینه مهیدانا وێنهگرتنێ(د سروشتى دا, چونكى پرانیا دیمهنا ژ دهرڤهبوون). و مهههمیا كارێ خوه دزانى ژبهركو گونایى كارێ مه ههمیا دهست نیشان دكر.)
ل دور دیاردا گونایى و بێ وێنهیا وێ, ههردو رهخنهگرێت سینهمایى یێت سوڤیت , ر.سوبولیف و ئهو. تینیشفیلی دبێژن (مێژویێ هندهك ئاشكراكرنێت زانستى بخوڤه دیتنه كو دزیندانا دا هاتینه دروست كرن, وهك بهرههڤكرن و نڤێسین و دروستكرنا پارچهموزیكا, بهلێ د رێكا گونایى دا مێژو دێ كهسهكى نیشاددهت فلم دزیندانا دروست كربن, ئهڤهژى تشتهكێ كێم وێنهیه)
فلمێ رێ بهحسێ پێنج كهسا دكهت ئهوێت دزیندانێ دا ل گزیرتا ئیمیرالى, دهما كو مولهتێ بو ماوێ حهفتیهكێ وهردگرن و برێكێ ڤه ژكهیفا دا ئێك ژوان مولهتا خو بهرزهدكهت و پولیس دزڤریننه ڤه زیندانێ و سێ یێت دى دچنه جهێت باژێریت خو و بسهر وان بهلایا ههل دبن ئهوێت ل دهمێ زیندان كرنا وان رویداین, و ژ ئهگهرێ پاشڤهمان و بێ خودانى و پاشگوهڤههاڤیتنێ.
ئێك ژقارهمانا ئهوێ دڤێت ههڤژینا خوه بزڤرینیتهڤه پشتى گرتنا وى مروڤێت وێ دبهنه دهف خوه پشتى كو دشێت ههڤژینا خوه بزڤرینیت بهلێ ل سهر دهستێ برایێ وێ یێ بچویك دهێنه كوشتن, و یێ دى دهمێ كو ل ههڤژینا خوه دگهرهیت ئهوا كو هاتیه دهرخێستن ژمال و مروڤێت وێ بریه گوندهكێ دویر و ل هیڤیا ههڤژینێ وێ داكو بهێت و بكوژیت ژبهركو خیانهت یا لههڤژینێ خوهكرى, و پشتى ئهو بریارێ ددهت كو وێ دگهل خوه ببهت داكو باجا گونهها خوه بدهت ئهو و كورێ وى درێكێت بهفرین را دبهن و ئهو دزانیت كو كو ژنك نهشێت خوه ل بهر بگریت و ژنشكهكێ ڤه وژدانا وى وى دئێشنیت و دزانیت كو ئهڤ سزایه یێ مهزنه بهلێ پشتى ههڤژینا وى گیانێ خوه ژدهست دایى و ب دلهكێ شكهستى دزڤریتهڤه زیندانێ.
بهلێ قارهمانێ سیێ یێ فلمى, ئهوێ ل هیڤیا خوشتڤیا خو ئهوا ل گوندهكێ نێزیكى سنورێت سوریا, ئهوێت مروڤێت وێ كارێ قهچاخیێ دكهن, خهلكێ وێ دگهل زێرهڤانێت سنورى لێك دكهڤن و و دیتنا ههردو خوشتڤیا بزحمهت دكهڤیت, ههروهسا مروڤێت كچكێ رازى نابن ئێدى كچا وان شوى ب ئێكى بكهت یێ حوكم كرى بیت, لهورا گهلهك زێرهڤانیا وى دكهن و دئهنجامێ شهرهكى دا دگهل زێرهڤانێت سنورى برایێ وى دهێته كوشتن و وهك ئێك ژعادهتێت كهڤن دڤێت ئهو ههڤژینا برایێ خوه مارهكهت داكو مالا وان ژناڤ نهچیت و ئهوژى تهحملا وێ چهندێ ناكهت و درهڤیت و خو بهرزهدكهت.
براستى فلمهكه كهتوارى ب راست گویى و رونى ئاشكهرا دكهت.
زێدهبارى ڤێ ههمیى گونایى دهڤهرێت كوردا و ستران و موزیك و جل و بهرگ و عادهتێت كوردى ب ئاشكهرایى دناڤا ڤى فلمى دا ئاشكهرا دكهت ههروهسا دهما كو زیندانیهك ژڤان دهێته دهڤهرا كوردا ل سهر وێنهیى ناڤێ كوردستان دهێته نڤێسین ئانكو ئهڤه كوردستانه و دێ ههرمینیت كوردستان دوژمنا بڤێت یانژى نهڤێت.
دیسان هیڤیا ئهو بو كو ڤى فلمى بزمانێ كوردى دروست بكهت بهلێ ل دور ڤێ چهندێ بو روژنامهڤانیێ گوت(ژ بهركو ئهز بتنێ كوردم ئهزێ دزیندانێ دا ئهگهر فلم ژى ب كوردى با دا ستافێ كارى ههمى ل دهف من بن) سهرهرایێ ڤێ ههمى فلمێت وى دبێ بههر نهبوون ژ ئاخفتنا كوردى جاران خهلكێ گوندا بكوردى دگهلێك دئاخقتن و هێجهت دكره ئهو كو ئهو خهلكێ گوندانه و كوردیێ نوزانن.
فلمێ رێ فلمهكێ تهڤاڤ بو ژ ههمى لایا ڤه و كو رهخنهگرا ب ناڤێ (ئهلیادهیا توركیا) ب ناڤ كربو.
شیركو بێكهس ددیوانا خوهیا بناڤێ خودیكێت بچویك دا دبێژیت
رێ
روژهكێ
ئهردێ ڤولكناكهك ژ دایك بوو
ژ وى ڤولكانى كوردستان ژدایك بوو
و كوردستانێ كورێ خوه ئارارا بوو
و ژ ئاراراتى كورد بوون
و ژكوردا جێمكهك بوو
ئهوژى كوڤان و ههڤركى
و ژ ڤان ههردووكا
رێیا یهلماز گونایى بوو
پشتى كو ژ ئهگهرێ كودهتایا لهشگرى ل توركیا و هاتنا فاشیا بو سهر حوكمى ل ایلولا سالا 1980 مێژویا كودهتایا لهشكرى یا ههرپێنج جهنهرالا ب سهركردایهتیا كهنعان ایفرین, پشتى كو بریارا هندێ هاتى گونایى بهێته ڤهگوهاستن بو زیندانا سپارتا, كو ئهڤ زیندانهدكهڤیته ئێك ژگزیرتێت دویر یێت ل نیڤهكا دهریا مهرمهره, كو تنێ بوون و مرن بتنێ لوێرێ ههبوون, و پشتى گونایى پشت راستبووى كو كار یێ دهێته كرن ژبو كوشتنا وى ل وێرێ نهچاردبیت ژتوركیا برهڤیت.
خهریبى
9/نوفمبرا سالا 1981 گونایى ب هاریكاریا هندهك ههڤالێت خوه یێت دلسوز دهما كو بو مولهتا جهژنا قوربانى چویه مال , شیا ژ زیندانا سپارتا و توركیا ههمیى برهڤیت,و بهرهف یونان بچیت, و ل یونان وهزیرا رهوشهنبیرى هونهرمهندا ب ناڤ و دهنگ(میلینا مێركورى) پێشوازیهكا گهرم ل هاتنا وى كر, و بخێرهاتنا وى وهك هونهرمهندهكێ مهزنێ شورهشگێركر, و ژوێرێ بهرهف سویسرا چوو بهلێ وان نهوهرگرت و پاشى چو فرنسا و ل پاریس خو جه بوو.
سهرهرایى هندێ كو گونایى ژ توركیا دهركهفت بوو, بهلێ ههر ژیانا وى دمهترسیێ دا بوو و بهردهوام دویقچوونا وى دهاته كرن, و توركیا داخواز و گهف ل وان وهلاتێت ههڤپهیمان دگهل وێ دكرن ئهوێت دقولپا ناتو دا, و دگوتێ ئهگهر هوین رێكێ بدهنى و فلمێت وى نیشان بدهن دێ پهیوهندیێت دبلوماسى دگهل ههوه برین, بهلێ وان هیچ پویته ب ئاخفتنێت وان نهددا, و هولێت خوه یێت سینهمایى بو ماوێ حهفتیا بو نیشاندانا فلمێت گونایى دهێلانه ڤهكرى, و فلمێت وى ل ئهوروپا ههمیێ دهاتنه نیشان دان.
و دهربارهیى گونایى ئێك ژ سینهماكارێت تورك دبێژیت(ل توركیا ئهگهر كهسهك وهك باشترین سینهماكار بهێته ههژمارتن بێ دوودلى ئهو یهلماز گونایى یه, ئهگهر كهسهكێ دى ژ ى پشتى وى بهێت ههر دێ بێژین ئهوه و دبیت هندهك كهسێت دى تر ههژى ڤێ چهندێ ههبن بهلێ پشتى 9-10جارا شنى ئهو دهێن)
ل روژا 24/شوباتا 1983 گونایى دگهل كومهكا ههڤالێت خوه پهیمانگهها كوردى ل پاریس ڤهكر ئهوا كو ئارمانجا كهلتورێ كوردى یێ ل ژێر گهفێت وهلاتێت داگیركهرێت كوردستانێ, بهێته باراستن.
سهرهرایى هندێ كو گونایى توشى ئێشا پهنجهشێرا (المعده) ببو دزیندانى دا بهلێ وى رێبازا خوه یا هونهرى نهراوهستاند, ل مهها ئهكتوبرا سالا 1982 و نیسانا 1983 گونایى فلمێ خوهیێ ئێكێ ل غهریبیا و یێ دوماهیكى ژ كارێت خوه (دیوار) ب دوماهیك ئینا و وهكى ههرجار ئارمانجا وى ئهو بو كو , ب شێوهیكێ ئێكسهر و دویر ژ سانسورێ ههتكبهریێت دكتاتورى یێت دهستهلاتا وى دهمى دیاربكهت, ئهڤ فلمه ل باكورێ فرنسا ب هاریكاریا حكومهتا فرنسى هاته چێكرن, و ئێك ژ دێرێت كهڤن كربو زیندان, كو چیروكا فلمى ل دور زیندانیا یه نهمازه زیندانێت زاروكا.
ژ بهر كو كارێت گونایى نهرحهتى ئێخسته ناڤ دلێ دهستهلاتا وى دهمى یا توركیا لهورا دادگههێ بریار داكو, ههمى كارێت وى یێت ئهدهبى و هونهرى بهێنه گرتن و قهدهغهكرن, و سوتن, تاكو وان فلما ژى یێت كو بتنێ تێدا ئهكتهر, ل مێژویا 9/10/1983 , و ئهڤ چهنده هاته جێ بهجێ كرن.
و بتنێ ناڤ ئینان یان هزركرن ب گونایى هاته قهدهغهكرن, و ئهو حوكمێت ل دژى وى دهركهتین ژ 100 سالا دبورین و ناسناما توركى ژى ژێ هاته وهرگرتن, و توركیا گهفێن ئێكسهر ل وان وهلاتێت ئوروپى دكرن یێت كو پێشوازیا گونایى دكرن و ژ ئهگهرێ وێ چهندێ ئینگلتهرا و ئهلمانیا گونایى وهرنهگرت.
ب ڤێ چهندێ ژى تێرنهبون چهندین ههولێت كوشتنا وى هاتنه كرن و یا ژههمیا ب مهترسى تر , دهما گونایى ل تونس ماوهیهكێ كێم ل وێرێ بوو, و ههولا كوشنا وى هاته كرن بهلێ ئهو ژوێ ههولێ قورتال بوو.
ل روژا 18/3/1984 گونایى ئهڤ گوتاره پێشكێشى ئامادهبوویا كر ل پهیمانگهها كوردى ل پاریس ب ههلكهفتا جهژنا نهوروزێ.
ههڤالێت هێژا ..
مێهڤانێت بهرێز ..
وهكى یا زانایه كو نهوروز بو گهلێ كورد نیشانا بهرخوهدانێ به ل دژى داگیركهرا و ترسنوكا, نیشانا ئازادى و سهرخوهبونێ یه, نیشانا ئێك گرتنى و ئێك رێزیێ یه.
تا كو روژا ئهڤرو گهلێ مه گهلهك ژ كورێت خوه یێت كرینه قوربانى, ژ بو ئازادیێ, و قوربانى دێ یا بهردهوام بیت, چونكى بێى قوربانى سهركهفتن ب دهست ڤه ناهێن.
ئهم پرسیار دكهین ئهرێ دشیان دا ههیه, دهنگهكێ تژى عاجزى و تولڤهكرن بهێته بێ دهنگ كرن؟
ئهم جارهكا دى پرسیاردكهین ئهرێ یابهرئاقله گهلهكێ خوه گورى كهر وهكى گهلێ مه تسلیم ببیت, و ئهو د رژدبو ژبو سهركهفتنێ ب رێزا گهلێ مه؟ نه خێر چ جارا نه.
گهلى ههڤالا: زولم و بن دهستى و خوین و روندك نه قهدهرهكا نڤێسى یه بو گهلێ مه, ئهم ب رژدى ڤى چارهنڤیسى رهفز دكهین, و ئهم چ جورا پێ رازى نابین, و مهنهڤێت زاروكێت مه ل ههر چوار پارچێت وهلاتێ مه, د بن دهست بن وان دڤێت ببنه زاروكێت وهلاتهكێ ئازاد و سهربخوه و ئێكگرتى, ئهوژى زاروكێت كوردستانێ.
مه دڤێت ئهم بو ڤیانێ و ئازادیێ ل سهر ئهردێ خوه ل ژێر ئهسمانێ خوه ب زمانێ خوه سترانا بێژین.
مهدڤێت ئهم جیهانا خوه ب دهستێت خوه ئاڤا بكهین, و ئهم ل سهر ئهردێ خوه كاربكهین, ههروهسا ئهم ب ئازادى و تهناهى ل ژێر سیبهرا ئالایێ خوه بژین.
ئهم دهنگى َخوه ددهینه پال دهنگێ شورهش و بهرخوهدانا جوتیار و پالێت گهلێت دگهل مه دژین ژ عهرهب و تورك و فارسا.
گهلى ههڤالا...
ئهم دزانین ئامانجێت شورگێرێت مه, ئهوێت شهرى ل جهێت جودا جودادا دكهن ل كوردستانێ, ئهوژى ئێكگرتن و ئازادى و ئێك رێزیه, ئهم دێ د ددل و هێزرێت خوهدا, وان كهسێت خوه قوربانى ئازادى و شادیا مهدكهن, پارێزین, چهند خوهشه مروڤ ل مهیدانا شهرى بهێته كوشتن, ئهز چهند حهسیدیێ بوان دبهم یێت كو لهشێت وان بووینه خهتیر ژبو رونكرنا رێكا ئازادیێ خوزریكێت دلێ وان ..
گهلى ههڤالا ..
دڤێـ ئهم بههمى رێكا شورهشێ بكهین گهلهك جارا دبیت كارتێكرنا رومانهكا باش یان سترانهكا كارتێكهر ژ بومبوكا نڤاوكى بهێ. تربیت, ل ناڤ چاڤێت دكتاتورا, دڤێت ئهم خوشترین باشترین ستران بێژین, و باشترین پارچه موزیكا بژهنین, و باشترین چیروكا بنڤێسین, و رومانێت راستگو و كهتوارى ب نڤێسین, دڤێت تهمبورا مه ببیته چهك و چهكێ مه ببیته تهمبور.
گهلى ههڤالا ...
چیا و نهالێت مه و دهشت و رویبارێت مه یێ ل هڤیا مه, مه نهڤێت ئهم ژیێ خوه ههمیێ ل غهریبیێ ببهین, ههروهسا ئهم نهشێین سترانێت غهریب ژمه گهلهك بێژین, ئهم گهلهكین مێژو مه دنیاسیت, بێهنا مه ناهێت و چاڤێت مه ناچنه سهرێكو ئهم دڤى بارودوخى دا, یاباشتر ئهوه مروڤ بمریت سهربلند نهكو بژیت بن دهست و چاڤ شور.
بلا ههمى بزان ژ دوست و دومنێت مه ئهم دێ ههر بسهركهڤین و سهركهفتن دى َهێت .
بژى كوردستانا ئێكگرتى و ئازاد و دیموكراتى.
بژى برایینا دناڤبهرا گهلێت كورد و عرب و تورك و فارس دا و بژى پهیمانگهها كوردى .
گونایى بو غهریبیێ دبێژیت
(غهریبى بو من, بیرهاتن و عهشڤا دار و بهر و بالنده و ئاخا وهلاتێ منن
غهریبى بو من, ئانكو زڤرینه بو وهلاتى و بهردهوامیا شورهشێ یه ب ههمى ئیراده و شیانێت من
و غهریبى بوو من, دانهنیاسینا گهلێ مه یه بو گهلێت جیهانێ و نیاسینا وانه بو مه)
ئهڤ چهند پهیڤێت گونایى ڤیان و عهشقا وى بو وهلاتێ وى دیار دكهن و تاما غهریبى ژى دیاردكهن و بهردهوام وى دگوت, (ئهز یێ ژ وهلاتێ خوه خهریبم, و ئهڤ چهنده من دئێشینت, كو ئهز یێ بێ بههرم ژوێ خهباتا گهرما ل وێرێ دهێته كرن, من چهند دڤێت ئهز ژى دگهل وان بم و بهشهك بم ژوان) و پشتى بورینا 47 سالا ل سهر ژێى وى و ل وى دهمێ كو وى خو ئامادهدكر ژ بو دروست كرنا فلمهكى ل دور مێژویا كورد و كوردستانێ.
ل روژا 9/9/1984 پتریا روژنامێت فرهنسى وێنى گونایى دناڤ چارچوڤهكێ رهشدا ل سهر لاپهرێ ئێكێ دانابو و ب تیپێت ستویر دهنگ و باسێ مرنا وى لنهخوشخا یونهڤهرسیتى پاریس ب ئێشا پهنجهشێرا مهعیدێ بهلاڤ كر بو.
ل روژا 13/9/1984 د رێو رهسمهكێ ژ ههژى ب هزاران كهس ل گورستانا (پیر لاشیز) گورستانا (شورهشگێرێت فرهنسى) ل ئامادهببون و ب چهندین دهمژمێرا ڤهكێشا, و هونهرمهند و روناكبیرێت جیهانى و نورینهرێت رێكخراوێت فرهنسى و جیهانى و سیاسهتمهدارێت مهزن یێت فرنسا (م . گریمیتس, جودى هیریز, ئهندامێت مهكتهبا سیاسى یا پارتا شیوعى یا فرهنسى, هێژا لیونیل جوسبان سكرتێرێ ئێكێ یێ پارتا اشتراكى یا فرنسى, دانیال مهتیرانا (دوستا كوردا) و ههڤژینا سهروكێ فرنسا (فرنسوا متیران) و كونسولێ یونان ل فرنسا, ژ پێش حكومهتا خوڤه, اندریاس باباندریو, باتریك جیراو, كوستا گافراس, گهلهكێن دیتر,) دیسان ژمارهكا زور یا رهڤهندا كورد ل ئوروپا هاتبوونه فرهنسا وهك وهفاداریهك بو گیانێ وى هونهرمهندێ ههمى ژیانا خوهه دایه وان.
ل وێرێ جاك لانك وهزیرێ رهوشهنبیریا فرهنسا, گوت (گوناى ل رێزێت پێشێى یێت سینهما جیهانى دهات, شورهشگێرهكێ وێرهك و پارێزڤانهكهكێ ب شیان بو بن دهستا, كارێت وى ههتا ههتا دێ میننه ل بیرا مه)
ل دهمژمێر 2,5 پشتى نیڤرویا وێ روژێ لهشێ وى دناڤ قهفتێت گولادا ل سهرعهرهبانهكا حكومى یا فرهنسى ژ پهیمانگهها كوردى ل پاریس بو مهیدانا كومارى ل فرهنسا و ل ناڤ پاریس و بهرهف گورستانا مهزن چوون. برهخ الفرید دوموسیه و بودلێر و سارتر و داهێنهرێنه مهزنێت فرنسا هاته ڤهشارتن.
ڤێ چهندێ كو كومبوونهكا مهزن یا خهلكى ب هزارهها مروڤ لێ كوم بوون و سرودێت نشیتمانى ب دههان زمانا دهاته گووتن و پشتى هینگێ وێنێ وى ل قهسرا مهزنا ل پاریس برهخ قارهمان و شورهگێرێت فرهنسى ڤه هاته ههلاویستن و بو ههمى دوژمنا مینا بریسیهكێ بوو و بو ههمیا دیاربوو كو ئێدى كورد نهبتنێ نه بهلكو خهلك ههمى ل پشتا وانه ئاگهه ژ دهرد و برینێت وان ههیه و دێ ل ههوارا وان هێن.
گونایى ب ههمى بلندیا دهنگێ خوه گازى دكر (ژیانا من ملكێ گهلێ منێ بن دهست ته, ئهز شورهشێ بو ئازادیا وى دكهم, ئارمانجا من دژیانێ دا نه هونهره, بهلكو ئازادیا گهلێ منێ بن دهسته, و هونهر ئامرازێ گههشتنا هیڤیێت منه) ژ بهر ڤێ یهكێ ئهڤ بها و رێز جهێ وى ههیى پێ هاتیه بهخشین و براستى گونایێ یێ ژ ههژى یه بهێته ههژمارتن ئێك ژ شههیدیت بزاڤا رزگارى خوازا مللهتێ كورد, حسینوف د پهرتوكا خوه ئهوا بناڤێ یهلماز گونایى الحیاه المأپره (ئهڤ مروڤێ مهزن ههتا ههتا دێ مینیت نموونهكا گهشا هێز و زهلامینیێ)
47 سالێت كورتێت ژیێ گونایى 13 سال دزیندانێ دابوون و سالێت مایى ههمى ژبو خزمهتا دوزا گهلێ خوه بكارئینابوون, پێنج رومان نڤێسین بوون, و پتر ژ 100 چیروك و سیناریویێت فلما و 23 فلم دروستكربوون و ل دور بابهتێت سیاسى و جڤاكى یێت رهخنهیى, یێت گران بهها, و زارڤهكرن د پتر ژ 120 فلما كریه. ئانكو ئهم دشیێن بێژین ئهو فلمێت گونایى تێدا كاركرى وهك سینارێست یان ئهكتهر و دهرهێنهر و هاریكارێ دهرهێنهرى نێزیكى 200 فلما نه ,و ئێك ژ رهخنهگرێت سینهمایى دبێژیت (ئهو كارێ گونایى د ژیێ خوهدا بهرههم ئینایى, دشیانێت كهسى دى دا نینن ئهگهر 100 سالا ژى بژیت).
گرنگترین خهلاتێت ب دهستخوهڤه ئینایى.
1967 خهلاتێ باشترین ئهكتهرێ زهلام دفلمێ (یاسایا سنورا) ل ڤیستهڤالا ئهنتاكیا.
1969 خهلاتێ سیێ بو فلمێ (سهیدخان) ل ڤیستهڤالا ئهدهنه و خهلاتێ باشترین ئهكتهرێ زهلام د فلمێ (سید خان)
1970 باشترین فلم (ئومێد) ل ڤیستهڤالا ئهدهنه و باشترین سینارێستێ سالێ و باشترین ئهكتهرێ زهلام دڤى فلمى دا.
1971 ڤیستهڤالا ئهدهنه
خهلاتێ ئێكێ بو فلمێ (خهمبارى)
خهلاتێ دووێ بو فلمێ (ئومێد)
خهلاتێ سیێ بو فلمێ (ئهوێت بێ ئومێد)
باشترین سینارێستێ سالێ
باشترین دهرهێنهرێ سالێ.
باشترین ئهكتهرێ زهلام.
1972 ڤیستهڤالا ئهدهنه- خهلاتێ ئێكێ بو فلمێ (باب)
خهلاتێ رهخنهگرا ل ههمان سال بو فلمێ (باب)
باشترین ئهكتهرێ زهلام د فلمێ (باب)دا.
ڤیستهڤالا گرینوبل یا جیهانى خهلاتێ دادوهرا یێ تایبهت بو فلمێ (ئومێد)
ڤیستهڤالا ڤینیسیا یا نیڤ دهولهتى : خهلاتێ رهخنا جیهانى بو فلمێ (المرپیه خهمبارى)
خهلاتێ ئورهان كهمال (مهزنترین خهلاتێ ئهدهبى یه ل توركیا) بو رومانا وى (ستوخوار مرن)
گونایى باشترین كهسایهیتیا هونهرى یا توركى ژبهر داهێنانێت خوه یێت هونهرى ژ ئهنجاما وێ راپرسینا گوڤارا ملییهت دناڤبهرا 25 كهسایهتیێت ئهدهبى و زانستى دا كرى.
1975 ڤیستهڤالا ئهنتاكیا – خهلاتێ ئێكێ بو فلمێ (القلق نهئارامى )
خهلاتى َدووێ بو فلمێ (الصدیق ههڤال)
خهلاتێ سیێ بو فلمێ دهربهدهر (المشردون)
باشترین سینارێستێ سالێ
1977 ڤیستهڤالا برلین یا نیڤ دهولهتى – خهلاتێ رێزگرتنێ بو ههمى كارێت وى
1979 ڤیستهڤالا برلین یا نیڤ دهولهتى – خهلاتێ فلمێ كاسولیكى یێ جیهانى
خهلاتێ ڤیستهڤالا فیلم یا جیهانى
خهلاتێ دادوهرا یێ مهزن
خهلاتێ شێرێ زێرى و ئافرهتا
خهلاتێ سێڤا زێرى
خهلاتێ بهلگهیێت سینهمایێ یێ بهلچیكى بو فلمێ وى (جهلهب)
1980 ل لندن خهلاتێ خوشترین و باشترین فلم ژلایێ هزركرنێ بو فلمێ (جهلهب)
ل بهلچیكا خهلاتێ فمینا بو فلمێ (جهلهب)
ل اسپانیا ڤیستهڤالا فالانسیا خهلاتێ مهزن بو فلمێ (جهلهب)
ڤیستهڤالا برلین یا جیهانى – گوتنا دادوهرا دهربارهیى بهایێ گونایى یێ هونهرى و بتایبهت بو فلمێ وى (دوژمن العدو)
1981 ڤیستهڤالا ئهدهنه – باشترین سینارێست بو فلمێ (دوژمن العدو)
ڤیستهڤالا لوكارنو یا نیڤ دهولهتى خهلاتێ (كران برى) ژ لایێ دادوهرا بو فلمێ (جهلهب)
سالا 1982 ڤیستهڤالا كان یا نیڤ دهولهتى یا 35 خهلاتێ (چهقێ دارقهسپا زێرى) مهزنترین خهلاتێ جیهانى یێ سینهمایى یه بو فلمێ (رێ) دگهل دهرهێنهرێ ب ناڤ و دهنگ (كوستا گافراس) بو فلمێ وى (بهرزه)
ژێدهر:
یلماز غونایى الحیاه المأپره ا.ا حسینوف ب زمانێ روسى.
یلماز گونایى , مروڤ .. هونهرمهند .. ههلویست د. ئیبراهیم محمود
سایتێ روژئاڤا (المخرج الكوردى یلماز گونایى بین رحیله المبكر و ابداعاته الفژه)
گوڤارا مهتین ژ ماره 24 لا 32 (یلماز گونایى) محمد عبدالله.
ویكیبیدیا
www.tulumba.com
www.imdb.com
Kurdistan Regional Government (KRG)
http://www.geocities.coml
http://www.fotografya.gen
http://www.gaygaye.com
//www.dosthane.de
www.bigglook.com
www.sinefil.org
www. Berbang.net
www.Armanc.org
www. Newroz21.com
http://www.alparty.org/
www. dciwww.com
www.CHRA TV
http://www.alitthad.com
المدى
Kurdistanabinxeteye
كورد و كوردستان له هونهرى هونهرمهندى شورهشگێر یلماز گونایی حهمه كهریم عارف
Kobanisat
/www.meko.xazir.com
/www.klawrojna.com
rojava.net
www.knntv.net
www.jindires.com
://www.azadibokurdistane.com/
www.akhbaar.org
www.antoloj.com
efrin2.jeeran.com
http://denge-newroz.com
www.yek-dem.com
www.kultorname.com
www.aknews.com
http://www.duhokwriters.net/
ليست هناك تعليقات:
إرسال تعليق